# शब्दावली (Marathi)

> 246 Web3 terms with beginner-friendly definitions, from Bankless Academy. Page: https://app.banklessacademy.com/mr/glossary (each term is anchored at #<anchor>). The English key follows each term in parentheses where it differs; the canonical English glossary is https://app.banklessacademy.com/glossary.md.

## 51% हल्ला (51% attack)

नेटवर्कवरील अर्ध्याहून अधिक ब्लॉक तयार करण्याची क्षमता ताब्यात घेऊन ब्लॉकचेन एकमतावर केलेला हल्ला.

## ॲग्रिगेटर (aggregator)

अनेक स्रोत एकत्र करून सर्वोत्तम पर्याय दाखवणारे साधन.

## ॲसिंक्रोनस (asynchronous)

अनेक लोकांमधील असा संवाद, ज्यात संदेश पाठवताना सर्व सहभागी हजर असण्याची गरज नसते.

## अंतिमत्व (finality)

ब्लॉकचेनवर पक्का झालेला व्यवहार कायमचा असतो आणि तो मागे घेता किंवा बदलता येत नाही, याची हमी.

## अटेस्टेशन (attestation)

एखादी गोष्ट खरी असल्याची स्वाक्षरी केलेली पुष्टी. Ethereum-वर व्हॅलिडेटर ब्लॉक वैध असल्याचे मत अटेस्टेशनद्वारे नोंदवतात.

## इंटरऑपरेबिलिटी (interoperability)

वेगवेगळी ॲप्स, टोकन आणि ब्लॉकचेन यांनी एकत्र काम करण्याची आणि माहितीची देवाणघेवाण करण्याची क्षमता.

## इंटेंट (intent)

तुम्हाला हवा असलेला परिणाम सांगणारी, स्वाक्षरी केलेली ट्रेड विनंती, जसे “X देऊन किमान Y मिळवा”. सर्वोत्तम मार्ग शोधण्याचे काम तज्ज्ञांवर सोडले जाते.

## इथर (ether)

(ETH) Ethereum-ची स्वतःची क्रिप्टोकरन्सी. नेटवर्कवर व्यवहार करण्यासाठी, व्हॅलिडेटर नोड चालवण्यासाठी आणि इतर अनेक कामांसाठी ती वापरली जाते.

## इपॉक (epoch)

एखाद्या ब्लॉकचेनवर ठराविक संख्येने ब्लॉक जोडले जाण्यासाठी लागणारा कालावधी.

## एअरड्रॉप (airdrop)

वापरकर्त्यांना क्रिप्टो मालमत्ता मोफत वाटणे.

## एकमत (consensus)

ब्लॉकचेनसारख्या विकेंद्रित संगणक नेटवर्कमध्ये असलेली सहमती, विश्वास आणि सुरक्षा.

## एकमत यंत्रणा (consensus mechanism)

कोणते व्यवहार खरे आणि कोणते फसवे, हे ब्लॉकचेन नेटवर्क ज्या पद्धतीने ठरवते ती पद्धत.

## एन्क्रिप्शन (encryption)

माहितीचे गुप्त आणि सुरक्षित कोडमध्ये रूपांतर करण्याची प्रक्रिया. यामुळे परवानगी नसलेल्यांना ती माहिती वाचता येत नाही.

## ऑनचेन (onchain)

ब्लॉकचेन नेटवर्कवर नोंदवलेले. Ethereum सारख्या क्रिप्टोकरन्सी नेटवर्कवर केलेल्या कृतींना ऑनचेन म्हणतात.

## ऑनचेन ओळख (onchain identity)

तुमच्या ब्लॉकचेनवरील हालचाली आणि नोंदींमधून तयार होणारी सार्वजनिक ओळख, उदाहरणार्थ तुमच्या वॉलेट पत्त्याशी जोडलेले ENS नाव.

## ऑनचेन गव्हर्नन्स (onchain governance)

ब्लॉकचेनच्या रचनेत होणारे बदल हाताळणारी स्वयंचलित यंत्रणा.

## ऑनरॅम्प (onramp)

डॉलरसारखे नेहमीचे पैसे क्रिप्टोकरन्सीमध्ये बदलून देणारी सेवा. ऑफरॅम्प याच्या उलट काम करते.

## ऑप्टिमिस्टिक रोलअप (optimistic rollup)

असा Layer 2 रोलअप, जो आपल्या बॅचमधील सर्व व्यवहार वैध आहेत असे गृहीत धरतो. आव्हान कालावधीत फसवणुकीच्या पुराव्याने ते चुकीचे ठरले, तरच हे गृहीतक मोडते.

## ऑफचेन (offchain)

ब्लॉकचेनच्या बाहेर घडणारी कोणतीही कृती किंवा तिथे साठवला जाणारा डेटा, उदाहरणार्थ नेहमीच्या सर्व्हरवर किंवा स्वाक्षरी केलेल्या संदेशांमध्ये.

## ऑर्डर बुक (order book)

वेगवेगळ्या किमतींना दिलेल्या खरेदी आणि विक्री ऑफरची यादी. पारंपरिक एक्सचेंज याच यादीतून ट्रेड जुळवतात.

## ओपन सोर्स (open source)

असे सॉफ्टवेअर ज्याचा सोर्स कोड कोणालाही पाहता, बदलता आणि सुधारता येतो.

## ओरॅकल (oracle)

बाजारभावासारखी बाहेरची माहिती ब्लॉकचेनवर आणून देणारी सेवा, जेणेकरून स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट ती वापरू शकतील.

## ओव्हर द काउंटर (over the counter)

(OTC) खाजगी पक्षांशी थेट केलेले ट्रेड.

## कंपोझेबिलिटी (composability)

सध्याचे स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट आणि ॲप्स ठोकळ्यांसारखे एकत्र जोडून नवी उत्पादने बनवण्याची क्षमता.

## कमाल पुरवठा (max supply)

एखाद्या क्रिप्टोकरन्सीचे जास्तीत जास्त किती कॉइन किंवा टोकन कधीही अस्तित्वात येऊ शकतात, ती संख्या.

## कमावणे (earn)

बक्षिसाच्या बदल्यात मूल्य निर्माण करणे; स्किल क्यूबवरील पैशाशी संबंधित क्रियापदांपैकी एक.

## कर्जदाता (lender)

व्याज मिळवण्यासाठी मालमत्ता जमा करणारी व्यक्ती.

## कर्जदार (borrower)

मालमत्ता उधार घेण्यासाठी कर्जदात्यांना व्याज देण्यास तयार असलेली व्यक्ती.

## कस्टम रेकॉर्ड (custom record)

ENS डोमेनला जोडलेली, वापरकर्त्याने स्वतः ठरवलेली नोंद. नेहमीच्या पत्त्यांशिवाय वेबसाइट किंवा सोशल लिंकसारखी जास्तीची माहिती तिच्यात जोडता येते.

## कस्टोडियन (custodian)

तुमची मालमत्ता सुरक्षित ठेवण्याची जबाबदारी दिलेली वित्तीय संस्था.

## कस्टोडियल वॉलेट (custodial wallet)

कस्टोडियल वॉलेटमध्ये खाजगी की दुसऱ्या कोणाच्या तरी ताब्यात असते. त्यामुळे तुमच्या क्रिप्टो मालमत्तेवरील नियंत्रणही त्यांच्याकडेच जाते.

## काउंटरपार्टी जोखीम (counterparty risk)

करारातील दुसरा पक्ष आपला भाग पूर्ण करणार नाही, ही जोखीम.

## किंमत प्रभाव (price impact)

तुमच्या स्वतःच्या ट्रेडमुळे DEX-वरची किंमत किती हलते याचे प्रमाण. हे ट्रेडच्या आकारावर अवलंबून असते.

## केंद्रित (centralized)

एकच संस्था संपूर्ण व्यवस्था नियंत्रित करते, असे.

## केंद्रित एक्सचेंज (centralized exchange)

(CEX) शेअर बाजारासारखे काम करणारे केंद्रित व्यासपीठ. ते शुल्क घेऊन क्रिप्टोकरन्सीची खरेदी-विक्री घडवून आणते.

## केंद्रित एक्सचेंज स्टेकिंग (centralized exchange staking)

बक्षिसे मिळवण्यासाठी केंद्रित एक्सचेंजमार्फत टोकन लॉक करणे.

## केंद्रित सेवा (centralized services)

ऑनलाइन घडामोडींवर नियंत्रण ठेवतात अशा कंपन्या किंवा संस्था. त्या नियम आणि शुल्क ठरवतात आणि वापरकर्त्यांच्या गरजांपेक्षा स्वतःच्या हिताला प्राधान्य देत डेटा व मजकूर हाताळतात.

## केंद्रीकरण (centralization)

संपूर्ण व्यवस्थेवरील अधिकार एकाच संस्थेच्या हाती एकवटणे.

## कॉइन (coin)

ब्लॉकचेनची स्वतःची मालमत्ता. ती मुख्यतः नेटवर्कवरील व्यवहारांसाठी चलनासारखी वापरली जाते.

## कोल्ड वॉलेट (cold wallet)

ऑफलाइन हार्डवेअरवर ठेवलेले एक प्रकारचे सेल्फ-कस्टडी वॉलेट.

## क्रिप्टो (crypto)

(क्रिप्टोकरन्सी) कोणत्याही एका देशाची नव्हे, तर इंटरनेटची स्वतःची चलने. मध्यवर्ती बँक ती चालवत नाही, तर बहुतेकदा वापरकर्तेच त्यांचा कारभार चालवतात.

## क्रिप्टो वॉलेट (crypto wallet)

तुमची क्रिप्टोकरन्सी साठवण्यासाठी आणि ती पाठवण्यासाठी, स्वीकारण्यासाठी किंवा खर्च करण्यासाठीचे ॲप.

## क्रिप्टोकरन्सी (cryptocurrency)

कोणत्याही एका देशाचे नव्हे, तर इंटरनेटचे स्वतःचे चलन. मध्यवर्ती बँक ते चालवत नाही, तर बहुतेकदा वापरकर्तेच त्याचा कारभार चालवतात.

## क्रिप्टोकरन्सी मायनिंग (cryptocurrency mining)

क्रिप्टोकरन्सीच्या बक्षिसासाठी ब्लॉकचेन व्यवहार तपासून मंजूर करणे. Bitcoin सारख्या प्रूफ ऑफ वर्क नेटवर्कवर हे वापरले जाते.

## क्रिप्टोकरन्सी वॉलेट (cryptocurrency wallet)

तुमची क्रिप्टोकरन्सी साठवण्यासाठी आणि ती पाठवण्यासाठी, स्वीकारण्यासाठी किंवा खर्च करण्यासाठीचे ॲप.

## क्रिप्टोग्राफी (cryptography)

बाहेरचा हस्तक्षेप टाळून सुरक्षित संवाद किंवा व्यवहार करण्याची तंत्रे.

## क्वाड्रॅटिक फंडिंग (quadratic funding)

अशी लोकवर्गणी पद्धत, जिथे कितीही लहान देणगी एका मतासारखी काम करते आणि उपलब्ध निधी वाढवते. पाठिंबा जितका व्यापक, तितका परिणाम मोठा!

## खतावणी (ledger)

आतापर्यंत झालेल्या सर्व व्यवहारांची नोंद.

## खर्च करणे (spend)

वस्तू किंवा सेवांचे पैसे देण्यासाठी तुमची क्रिप्टो मालमत्ता वापरणे.

## खर्च मर्यादा (allowance)

एखाद्या घटकाला, सहसा स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्टला, व्यवहारात तुमची ठराविक टोकन वापरण्याचा अधिकार देते.

## खाजगी की (private key)

खाजगी की तुम्हाला तुमच्या वॉलेटमध्ये प्रवेश देते, ज्यामुळे तुम्ही इतर वॉलेटना क्रिप्टो मालमत्ता पाठवू शकता.

## खाजगी व्यवहार राउटिंग (private transaction routing)

व्यवहार सार्वजनिक रांगेत न टाकता थेट ब्लॉक बिल्डरकडे पाठवणे, जेणेकरून फ्रंट-रनिंग बॉटना ते दिसत नाहीत.

## खुले इंटरनेट (open internet)

असे डिजिटल क्षेत्र जिथे माहिती, सेवा आणि संवाद सर्व वापरकर्त्यांना उपलब्ध असतात आणि त्यावर कोणत्याही केंद्रित संस्थेचे नियंत्रण नसते.

## गुंतवणूक करणे (invest)

मूल्य वाढेल या अपेक्षेने कॉइन किंवा टोकनसारख्या मालमत्तेत पैसे घालणे.

## गॅस (gas)

ब्लॉकचेन नेटवर्कवरील व्यवहारांचे शुल्क.

## गॅसलेस व्यवहार (gasless transactions)

असे व्यवहार, ज्यांत गॅस शुल्क नेटवर्कच्या नेटिव्ह कॉइनमध्ये न देता ट्रेड होत असलेल्या टोकनमध्ये दिले जाते किंवा ते एखादा प्रायोजक भरतो.

## चलनवाढ (inflation)

किमतींमध्ये होणारी सर्वसाधारण वाढ आणि पैशाची घटणारी खरेदीशक्ती.

## चलनविषयक धोरण (monetary policy)

अर्थव्यवस्थेत फिरत असलेल्या पैशाचे प्रमाण मध्यवर्ती बँक कसे सांभाळते, ती पद्धत.

## चलनातील पुरवठा (circulating supply)

एखाद्या क्रिप्टोकरन्सीचे बाजारात खरेदी-विक्रीसाठी सध्या उपलब्ध असलेले एकूण कॉइन किंवा टोकन.

## छद्मनामी (pseudonymous)

स्वतःची खरी ओळख लपवणारे, निवडून घेतलेले नाव वापरून वावरणे.

## झिरो-नॉलेज (zero-knowledge)

अशी गणिती पद्धत, जिच्यामुळे एक पक्ष एखादे विधान वैध आहे हे सिद्ध करू शकतो, पण त्याबद्दलची इतर कोणतीही माहिती उघड करावी लागत नाही.

## टू-फॅक्टर ऑथेंटिकेशन (2 factor authentication)

सुरक्षेचा एक अतिरिक्त थर. ऑनलाइन खात्यात प्रवेश करू पाहणारी व्यक्ती खरोखर तीच आहे का, याची तो खात्री करतो.

## टोकन (token)

आधीपासून अस्तित्वात असलेल्या ब्लॉकचेनवर तयार केलेली एकके, जी मालमत्ता किंवा हक्क दर्शवू शकतात.

## टोकन खर्च मर्यादा (token allowance)

वॉलेट आणि स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट यांच्यातील करार, जो एखाद्या ठराविक टोकनला मर्यादित किंवा अमर्यादित प्रवेश देतो.

## टोकन जोडी (token pair)

तरलता पूलमध्ये एकत्र असलेल्या दोन संबंधित क्रिप्टोकरन्सी.

## टोकन वितरण (token distribution)

वेगवेगळ्या भागधारक गटांमध्ये टोकन कशी वाटली जातात, ती पद्धत.

## ट्रस्टलेस (trustless)

लोकांवर किंवा संस्थांवर विश्वास ठेवण्याची गरज न पडता चालण्याचा गुण. (आपोआप चालणारे, कोणा एका व्यक्तीच्या मालकीचे नसलेले.)

## ट्रेड (trade)

मौल्यवान गोष्टीच्या बदल्यात मालमत्ता किंवा पैसे यांची देवाणघेवाण करणे.

## ट्रेड राउटिंग (trade routing)

ट्रेडमध्ये सुरुवातीच्या टोकनपासून शेवटच्या टोकनपर्यंतचा मार्ग ठरवणे.

## ट्रेड रूट (trade route)

ट्रेडमध्ये सुरुवातीच्या टोकनपासून शेवटच्या टोकनपर्यंत जाणारा मार्ग.

## डिजिटल मालमत्ता (digital assets)

डिजिटल स्वरूपात साठवलेली, मूल्य असलेली कोणतीही गोष्ट.

## डिजिटल स्वाक्षरी (digital signature)

तुमच्या खाजगी कीने तयार केलेला पुरावा, की तुम्ही एखादा संदेश किंवा व्यवहार मंजूर केला आहे. ती हाताने केलेल्या सहीसारखी असते, पण तिची नक्कल करता येत नाही.

## डेथ स्पायरल (death spiral)

किंमत घसरल्यामुळे अशा कृती घडतात, ज्या किंमत आणखी खाली ढकलतात. काही अल्गोरिदमिक स्टेबलकॉइनच्या बाबतीत असे घडले आहे.

## डेलिगेशन (delegation)

एखादी विशिष्ट जबाबदारी दुसऱ्या व्यक्तीकडे सोपवणे, जसे टोकनच्या मतदान अधिकाराचे डेलिगेशन.

## तटस्थता (neutrality)

कोणत्याही वापरकर्त्याची किंवा गटाची बाजू न घेता सर्व सहभागींना समान वागणूक देण्याचे तत्त्व.

## तरलता (liquidity)

ट्रेडिंगसाठी उपलब्ध असलेल्या टोकनचे प्रमाण.

## तरलता पूल (liquidity pool)

टोकनचा सामायिक साठा, जो कोणाच्याही परवानगीशिवाय टोकन स्वॅप करणे शक्य करतो.

## तारण (collateral)

कर्जाची परतफेड होईल याची हमी म्हणून कर्जदाराने कर्जदात्याकडे ठेवलेली ठराविक मालमत्ता.

## दुर्मिळ (scarce)

पुरवठा कमी असण्याची स्थिती.

## दुर्मिळता (scarcity)

पुरवठा कमी असणे.

## दुहेरी खर्च (double-spend)

तेच डिजिटल पैसे दोनदा खर्च करणे. मध्यवर्ती संस्थेशिवाय हे रोखण्यासाठीच ब्लॉकचेन एकमत असते.

## नेटवर्क गव्हर्नन्स (network governance)

नेटवर्कमधील सुविधा आणि अपग्रेड यांबाबत विकेंद्रित समुदाय एकमताने निर्णय घेतो ती प्रक्रिया.

## नोड (node)

ब्लॉकचेन सॉफ्टवेअर चालवणारा संगणक, जो खतावणीची एक प्रत ठेवतो आणि नेटवर्क तपासण्यास मदत करतो.

## नोड ऑपरेटर (node operator)

नेटवर्कवरील व्यवहार प्रक्रिया करण्यासाठी व्हॅलिडेटर नोड चालवणारा Ethereum समुदायाचा सदस्य.

## पत्ता (address)

ब्लॉकचेनवरील एखाद्या घटकाची एकमेव सार्वजनिक ओळख.

## परवानगीमुक्त (permissionless)

कोणत्याही संस्थेच्या परवानगीची गरज नसलेले.

## पर्यायी Layer 1 (alternative layer 1)

Ethereum आणि Bitcoin सोडून इतर Layer 1 ब्लॉकचेन.

## पासवर्ड मॅनेजर (password manager)

तुमचे पासवर्ड सुरक्षितपणे साठवणारे ॲप, जे प्रत्येक खात्यासाठी मजबूत आणि वेगळा पासवर्ड तयार करूनही देते.

## पीअर (peer)

समान दर्जा दिला जाणारा माणूस किंवा संस्था.

## पीअर-टू-पीअर (peer-to-peer)

मध्यस्थाची गरज नसलेला, अनेक पक्षांमधील थेट संपर्क.

## पेग (peg)

दोन किंवा अधिक मालमत्तांचे मूल्य एकसारखे राखण्याची पद्धत.

## पेमेंट चॅनेल (payment channel)

प्रत्येक व्यवहार ब्लॉकचेनवर नोंदवण्याची गरज न पडता दोन पक्षांना अनेक वेळा व्यवहार करू देते.

## पैज (bet)

मोठ्या परताव्याच्या आशेने पैसे धोक्यात घालणे.

## पैसा (money)

देवाणघेवाणीचे माध्यम, हिशेबाचे एकक आणि मूल्य साठवण्याचे साधन, जे वस्तू आणि सेवांचे व्यवहार सोपे करते.

## प्रतिनिधी (delegate)

एखादी विशिष्ट जबाबदारी दुसऱ्या व्यक्तीकडे सोपवणे, जसे टोकनच्या मतदान अधिकाराचे डेलिगेशन.

## प्राइमरी नेम (primary name)

तुमच्या वॉलेट पत्त्याशी जोडलेले ENS नाव, ज्यामुळे ॲप्स लांबलचक पत्त्याऐवजी तुमचे नाव दाखवू शकतात.

## प्रूफ ऑफ वर्क (proof of work)

अशी एकमत पद्धत, जिथे मायनर वैध ब्लॉक सुचवण्यासाठी संगणकीय शक्ती खर्च करून, म्हणजेच “काम” करून, स्पर्धा करतात.

## प्रूफ ऑफ स्टेक (proof of stake)

अशी एकमत पद्धत, जी प्रत्येक सहभागीने प्रोटोकॉलमध्ये लॉक केलेल्या स्टेकच्या आधारे ब्लॉक प्रोड्युसर यादृच्छिकपणे निवडते.

## फंजिबिलिटी (fungibility)

अदलाबदल करता येण्याचा गुणधर्म: प्रत्येक नग सारख्याच मूल्याचा असतो आणि दुसऱ्या कोणत्याही नगाची जागा घेऊ शकतो, जसे एक डॉलरची नोट दुसऱ्या डॉलरच्या नोटेची.

## फसवणुकीचा पुरावा (fraud proof)

व्यवहार अवैध आहे आणि फसवणूक झाली आहे, हे दाखवणारा पुरावा.

## फसवणूक (fraud)

ब्लॉकचेन अर्थव्यवस्थेत: कोणाकडे किती क्रिप्टोकरन्सी आहे हे बदलण्यासाठी केलेले अन्याय्य किंवा बनावट व्यवहार.

## फियाट (fiat)

देशाचे चलन, ज्याला सोन्यासारख्या वस्तूचा आधार नसतो. जारीकर्त्यावरील लोकांच्या विश्वासातून त्याचे मूल्य येते.

## फिशिंग (phishing)

सोशल इंजिनिअरिंग हल्ल्याचा एक प्रकार, ज्यात हल्लेखोर विश्वासू व्यक्ती किंवा संस्था असल्याचे भासवून लोकांकडून संवेदनशील माहिती किंवा पैसे उकळतो.

## फोर्क (fork)

ब्लॉकचेन नेटवर्कमधील मोठा बदल, ज्यातून दोन फाटे निर्माण होतात: एक जुना प्रोटोकॉल पाळणारा आणि दुसरा नवा प्रोटोकॉल पाळणारा.

## फ्रंट-रनिंग (front-running)

दुसऱ्याचा प्रलंबित व्यवहार पाहून जास्त पैसे देऊन स्वतःचा व्यवहार आधी पूर्ण करून घेणे. त्या व्यक्तीच्या नुकसानीवर यातून नफा मिळवला जातो.

## बॅच लिलाव (batch auction)

थोड्या वेळात आलेल्या अनेक ऑर्डर एकत्र गोळा करून त्या सर्वांचा एकाच रास्त किमतीला निपटारा करणारी ट्रेडिंग पद्धत.

## ब्रिज (bridge)

दोन वेगवेगळ्या ब्लॉकचेन नेटवर्कना जोडणारा दुवा. त्यातून ती एकमेकांशी संवाद साधतात आणि मालमत्तेची देवाणघेवाण करतात.

## ब्लॉक (block)

ब्लॉकचेनवरील व्यवहारांचा एक गट.

## ब्लॉक एक्सप्लोरर (block explorer)

ब्लॉकचेनवरील डेटा शोधण्याचे आणि पाहण्याचे साधन.

## ब्लॉक प्रपोजर (block proposer)

ब्लॉकचेनमध्ये पुढचा कोणता ब्लॉक जोडायचा हे ठरवण्यासाठी नेटवर्कच्या अल्गोरिदमने निवडलेला व्हॅलिडेटर नोड.

## ब्लॉक प्रोड्युसर (block producer)

व्यवहारांचे नवे ब्लॉक तयार करण्यासाठी निवडला जाणारा नेटवर्क सहभागी, जसे मायनर किंवा व्हॅलिडेटर.

## ब्लॉक बक्षीस (block reward)

नवीन वैध ब्लॉकच्या प्रपोजरला दिली जाणारी नेटिव्ह कॉइनची रक्कम.

## ब्लॉक बिल्डर (block builder)

व्यवहार एकत्र करून नवे ब्लॉक तयार करणारा विशेष ऑपरेटर. नंतर ब्लॉक प्रपोजर ते ब्लॉक नेटवर्कवर प्रसिद्ध करतात.

## ब्लॉक हॅश (block hash)

प्रत्येक ब्लॉकची एकमेव ओळख. प्रत्येक नवा ब्लॉक आधीच्या ब्लॉकच्या हॅशचा उल्लेख करतो, त्यामुळे सर्व ब्लॉक एकाच साखळीत जोडले जातात.

## ब्लॉकचेन (blockchain)

अशी व्यवस्था, जिच्यात क्रिप्टोकरन्सी व्यवहारांची नोंद जगभरातील अनेक संगणकांवर एकाच वेळी ठेवली जाते.

## ब्लॉकचेन ॲप्स (blockchain apps)

ब्लॉकचेनवर चालणारी ॲप्स. यांमध्ये क्रिप्टोकरन्सी स्वॅप करणे, Web3 सोशल मीडिया वापरणे, देणगी देणे किंवा Bankless Academy सारखे ऑनचेन शिकणे शक्य होते.

## ब्लॉकचेन ट्रायलेमा (blockchain trilemma)

ब्लॉकचेनला तीनही गुण एकाच वेळी हवे असतात, हे सांगणारी समस्या: सुरक्षा, स्केलेबिलिटी आणि विकेंद्रीकरण.

## ब्लॉकचेन तंत्रज्ञान (blockchain technology)

अनेक संगणकांवर चालणारे नव्या प्रकारचे नेटवर्क. ते इंटरनेटला डिजिटल मालकीचा नवा थर जोडत आहे.

## ब्लॉकचेन रचना (blockchain architecture)

ब्लॉकचेन तंत्रज्ञानात डेटा कसा साठवला जातो, त्याची रचना.

## ब्लॉकस्पेस (blockspace)

प्रत्येक ब्लॉकमध्ये व्यवहार आणि डेटा साठवण्यासाठी असलेली जागा.

## ब्लॉब (blob)

Ethereum ब्लॉकमधील स्वस्त आणि तात्पुरती डेटा जागा. Layer 2 नेटवर्क आपल्या व्यवहारांचे गठ्ठे इथे नोंदवतात.

## मध्यवर्ती टोकन (intermediary token)

ट्रेड रूटच्या मधल्या टप्प्यात येणारे टोकन, म्हणजे सुरुवातीचे किंवा शेवटचे टोकन नव्हे.

## मध्यवर्ती बँक (central bank)

देशातील पैसा, बँका आणि चलन यांचे नियमन करणारी संस्था.

## मध्यस्थ (intermediary)

मूल्याची किंवा माहितीची देवाणघेवाण सोपी करण्यासाठी लोकांना जोडणारी संस्था किंवा सेवा.

## मायनर (miner)

Bitcoin सारख्या प्रूफ ऑफ वर्क नेटवर्कमधील सहभागी, जो बक्षिसाच्या बदल्यात नवीन ब्लॉक सुचवण्यासाठी स्पर्धा करतो.

## मायनिंग (mining)

बक्षिसाच्या बदल्यात व्यवहार तपासून ब्लॉकचेनला नवीन ब्लॉक जोडण्याची प्रूफ ऑफ वर्क प्रक्रिया.

## मार्केट कॅप (market cap)

एखाद्या टोकनचे किंवा बाजारातील एका क्षेत्राचे एकूण मूल्य.

## मिंट (mint)

एखाद्या ब्लॉकचेनवर नवीन फंजिबल किंवा नॉन-फंजिबल क्रिप्टोकरन्सी टोकन तयार करणे.

## मीमकॉइन (memecoin)

इंटरनेटवरील मीमवर आधारित क्रिप्टोकरन्सी टोकन, ज्याला बहुधा काही उपयोग किंवा हेतू नसतो.

## मूल्य निर्मिती (value-creation)

वापरकर्त्यांसाठी आणि अर्थव्यवस्थेसाठी नवनवीन, दर्जेदार उत्पादने आणि सेवा तयार करण्यावर भर देणारी व्यवसायपद्धत.

## मूल्य शोषण (value-extraction)

अशी व्यवसायपद्धत, जिथे भरमसाट शुल्क, डेटा गोळा करणे आणि अन्यायकारक अटी यांतून वापरकर्त्यांचे शोषण केले जाते.

## मेटा-ॲग्रिगेटर (meta-aggregator)

इतर ॲग्रिगेटर एकत्र आणून त्यांच्यावर आणखी एक आढावा स्तर तयार करणारे साधन.

## मेननेट (mainnet)

मुख्य आणि प्रत्यक्ष चालू असलेले ब्लॉकचेन नेटवर्क, जिथे व्यवहारांना खरे मूल्य असते. टेस्ट नेटवर्क याच्या उलट असतात. हा शब्द बहुधा Ethereum-च्या Layer 1 साठी वापरला जातो.

## यील्ड फार्म (yield farm)

असा DeFi प्रोटोकॉल, जिथे वापरकर्ते बक्षीस मिळवण्यासाठी टोकन जमा करतात. यील्ड फार्मिंग म्हणजे यांपैकी सर्वोत्तम बक्षिसाच्या मागे जाणे.

## रिकव्हरी फ्रेज (recovery phrase)

रिकव्हरी फ्रेज म्हणजे 12 ते 24 शब्दांची यादी, जिच्यापासून तुमच्या वॉलेटची सार्वजनिक की आणि खाजगी की तयार होते.

## रिस्टेकिंग (restaking)

बक्षिसाच्या बदल्यात, स्टेक केलेली इथर टोकन पुन्हा वापरून इतर प्रोटोकॉल सुरक्षित करणे आणि तपासणे.

## रेड फ्लॅग (red flag)

धोक्याची पूर्वसूचना देणारे लक्षण.

## रोलअप (rollup)

Layer 2 स्केलिंग उपाय, जो मुख्य ब्लॉकचेनबाहेर अनेक व्यवहार हाताळतो आणि नंतर ते एकाच बॅचमध्ये नोंदवतो. यामुळे क्षमता वाढते आणि खर्च कमी होतो.

## लिक्विड (liquid)

ब्लॉकचेन अर्थव्यवस्थेत: डिजिटल मालमत्ता ट्रेडिंगमध्ये किंवा स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्टमध्ये सहज वापरता येण्याजोगी असणे.

## लिक्विड स्टेकिंग टोकन (liquid staking token)

स्टेक केलेल्या इथरचे प्रतिनिधित्व करणारी टोकन. धारकांनी स्टेक केलेल्या रकमेच्या प्रमाणात त्यांना स्टेकिंग बक्षिसाचा हिस्सा मिळतो.

## लिक्विडेशन (liquidation)

कर्जदाराच्या तारणाची किंमत इतकी घसरते की कर्ज सुरक्षितपणे भरून निघत नाही, तेव्हा ते तारण आपोआप विकले जाणे.

## लोकशाही (democracy)

अशी शासनव्यवस्था, जिच्यात नागरिक निर्णय प्रक्रियेत महत्त्वाची भूमिका बजावून सत्ता वापरतात.

## विकेंद्रित (decentralized)

व्यवस्थेवर कोणत्याही एका संस्थेचे किंवा व्यक्तीचे नियंत्रण नसते, असे.

## विकेंद्रित एक्सचेंज (decentralized exchange)

(DEX) विश्वासू मध्यस्थांची गरज न ठेवता देवाणघेवाण घडवून आणणारा प्रोटोकॉल.

## विकेंद्रित पैसा (decentralized money)

ज्याचे गुणधर्म एखाद्या संस्थेने नव्हे, तर समुदायाने ठरवलेले असतात असा पैसा.

## विकेंद्रित सेवा (decentralized services)

(dApps) अशा ऑनलाइन सेवा, ज्या स्वयंचलनाचा वापर करून शुल्क कमी करतात आणि वापरण्याचा अनुभव सुधारतात.

## विकेंद्रीकरण (decentralization)

नियंत्रण एकाच संस्थेकडे न ठेवता अनेक व्यक्तींकडे सोपवणे.

## विश्वासार्ह तटस्थता (credible neutrality)

अशी यंत्रणा, जी कोणत्याही विशिष्ट व्यक्तींना झुकते माप देत नाही आणि त्यांच्यावर अन्यायही करत नाही.

## वैधतेचा पुरावा (validity proof)

व्यवहारांची एक बॅच बरोबर आहे हे दाखवणारा गणिती पुरावा, ज्यामुळे ब्लॉकचेनला तेच काम पुन्हा न करता ती बॅच तपासता येते.

## वॉलेट (wallet)

वॉलेट म्हणजे ब्लॉकचेनवर क्रिप्टो मालमत्ता पाठवण्यासाठी आणि स्वीकारण्यासाठी वापरले जाणारे ॲप किंवा उपकरण.

## वॉलेट ॲप (wallet app)

तुमच्या संगणकावरचे किंवा फोनवरचे ॲप, जे ब्लॉकचेनवरील तुमच्या वॉलेटशी जोडून घेण्यासाठी वापरले जाते.

## वॉलेट प्रोव्हायडर (wallet provider)

तुम्ही तुमच्या वॉलेटपर्यंत पोहोचण्यासाठी वापरता त्या सॉफ्टवेअरचा निर्माता. हे प्रोव्हायडर तुमच्या वॉलेटचे मालक नसतात; ते फक्त ब्लॉकचेनवरील तुमच्या खात्यापर्यंत पोहोचण्याचा दुवा म्हणून काम करतात.

## व्यवहार (transaction)

ब्लॉकचेनवरील हस्तांतरणाची नोंद, मग ती पैशाची असो किंवा इतर कशाचीही.

## व्यवहार थ्रूपुट (transaction throughput)

एखादी ब्लॉकचेन एका वेळी किती व्यवहार हाताळू शकते याचे प्रमाण. हे सहसा दर सेकंदाच्या व्यवहारांमध्ये (TPS) मोजले जाते.

## व्यवहार हॅश (transaction hash)

प्रत्येक व्यवहाराची अनोखी ओळख. ती व्यवहाराचा डेटा, प्रेषकाची डिजिटल स्वाक्षरी आणि व्यवहाराची पुनरावृत्ती टाळण्यासाठी एकदाच वापरला जाणारा क्रमांक यांपासून तयार होते.

## व्यापारी बँक (commercial bank)

लोकांचा आणि व्यवसायांचा पैसा सांभाळणारी बँक.

## व्हॅलिडेटर (validator)

प्रूफ ऑफ स्टेक नेटवर्कमधील सहभागी, जो व्यवहार तपासण्यासाठी आणि ब्लॉक सुचवण्यासाठी स्टेक लॉक करतो आणि प्रामाणिक कामाबद्दल बक्षीस मिळवतो.

## व्हॅलिडेटर क्लायंट (validator client)

प्रूफ ऑफ स्टेक नेटवर्कवर नवीन ब्लॉक सुचवण्यासाठी आणि तपासण्यासाठी व्हॅलिडेटर नोड चालवते ते सॉफ्टवेअर.

## व्हॅलिडेटर नोड (validator node)

Ethereum समुदायाच्या सदस्याने चालवलेले संगणकीय उपकरण. ते बक्षिसाच्या बदल्यात नेटवर्कवरील व्यवहार प्रक्रिया करते.

## व्हॅलिडेटिंग ब्रिज (validating bridge)

असा ब्रिज कॉन्ट्रॅक्ट, जो पैसे काढण्याच्या विनंत्या स्वतःच तपासतो. त्यामुळे बाहेरच्या कोणत्याही यंत्रणेवर विश्वास ठेवावा लागत नाही.

## व्हेटो (veto)

गव्हर्नन्स प्रस्ताव नाकारण्यासाठी दिलेले मत.

## व्हॉल्ट (vault)

जमा केलेली टोकन सांभाळणारा आणि ती कामाला लावणारा स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट, जो ठेवीदारांना त्यांचा वाटा दर्शवणारे टोकन देतो.

## शार्डिंग (sharding)

एकाच ब्लॉकचेनचे अनेक साखळ्यांमध्ये विभाजन करण्याची प्रक्रिया. या साखळ्या एकत्र समांतर चालतात आणि त्यामुळे स्केलेबिलिटी वाढते.

## सँडविच हल्ला (sandwich attack)

असा हल्ला, ज्यात बॉट तुमच्या ट्रेडच्या आधी आणि नंतर लगेच स्वतःचे ट्रेड करून किंमत हलवतात आणि तुमच्या खर्चाने नफा कमावतात.

## संधीची समानता (equality of opportunity)

न्याय्यतेचे एक तत्त्व: पार्श्वभूमी किंवा परिस्थिती कशीही असो, यशस्वी होण्याची संधी सर्वांना सारखीच मिळावी.

## साइडचेन (sidechain)

मुख्य ब्लॉकचेनला समांतर चालणारी वेगळी ब्लॉकचेन, जी ब्रिजने जोडलेली असते आणि जिचे स्वतःचे व्हॅलिडेटर व स्वतःची सुरक्षा असते.

## साखळी (chain)

डेटाचे ब्लॉक एकमेकांना जोडून असा डेटाबेस तयार करते, जो नंतर बदलता येत नाही.

## सार्वजनिक (public)

सार्वजनिक ब्लॉकचेनवरील खतावणी कोणालाही पाहता येते.

## सार्वजनिक की (public key)

तुमच्या खाजगी कीपासून तयार झालेला कोड, जो इतरांना देणे सुरक्षित असते. तुमचा वॉलेट पत्ता याच सार्वजनिक कीपासून बनतो.

## सार्वजनिक वस्तू (public good)

सार्वजनिक वस्तू म्हणजे समाजातील सर्व सदस्यांना उपलब्ध असणारी वस्तू किंवा सेवा.

## सीड फ्रेज (seed phrase)

वॉलेट सुरू करताना ते तयार करते तो यादृच्छिक शब्दांचा समूह. हे शब्द त्या वॉलेटच्या ताब्यातील सर्व खात्यांची मुख्य की म्हणून काम करतात. तुमचा सीड फ्रेज कोणालाही, कोणत्याही कारणासाठी, कधीही सांगू नका.

## सुरक्षा (security)

हॅकिंगचे प्रयत्न, कोडमधील त्रुटींचा गैरवापर आणि आर्थिक हल्ले असे हल्ले सहन करून नेहमीप्रमाणे चालू राहण्याची ब्लॉकचेनची क्षमता.

## सुवर्ण मानक (gold standard)

अशी चलनव्यवस्था, जिच्यात देशाच्या चलनाचे मूल्य थेट सोन्याशी जोडलेले असते.

## सेटलमेंट लेयर (settlement layer)

ब्लॉकचेनचा सर्वात “खालचा” स्तर, जिथे पूर्ण झालेल्या व्यवहारांमधील मालमत्तेच्या देवाणघेवाणीचे तपशील नोंदवले जातात. Ethereum मेननेट हा Ethereum-च्या Layer 2 स्केलिंग उपायांचा सेटलमेंट लेयर आहे.

## सेटलमेंटचा वेळ (settlement time)

व्यवहाराला पुष्टी मिळण्यासाठी लागणारा वेळ.

## सेन्सॉरशिप-प्रतिरोधक (censorship-resistant)

काय परवानगी आहे आणि काय नाही, हे ठरवण्याचे नियंत्रण कोणत्याही सरकारकडे किंवा कंपनीकडे नसते.

## सेल्फ-कस्टडी (self-custody)

तुमची मालमत्ता ठेवण्याची अशी पद्धत, जिथे फक्त तुम्हालाच तिच्यापर्यंत पोहोचता येते.

## सेल्फ-कस्टडी असलेला (self-custodial)

तुमची मालमत्ता ठेवण्याची अशी पद्धत, जिथे फक्त तुम्हालाच तिच्यापर्यंत पोहोचता येते.

## सेल्फ-कस्टडी वॉलेट (self-custody wallet)

(म्हणजेच नॉन-कस्टोडियल वॉलेट) सेल्फ-कस्टडी वॉलेटमध्ये तुमच्या खाजगी की फक्त तुमच्याच ताब्यात असतात, आणि त्याच तुमच्या क्रिप्टो मालमत्तेवर नियंत्रण ठेवतात.

## सॉल्व्हर (solver)

वापरकर्त्याचा इंटेंट सर्वोत्तम किमतीत पूर्ण करण्यासाठी इतरांशी स्पर्धा करणारा तज्ज्ञ.

## सोलो स्टेकर (solo staker)

स्वतंत्र व्हॅलिडेटर नोड चालवणारा नोड ऑपरेटर.

## सोलो स्टेकिंग (solo staking)

प्रूफ ऑफ स्टेक प्रणालीत व्यवहार प्रक्रिया करण्यासाठी स्वतःचा व्हॅलिडेटर नोड चालवणे.

## सोशल इंजिनिअरिंग (social engineering)

पासवर्ड किंवा सीड फ्रेजसारखी गोपनीय माहिती एखाद्याकडून हुशारीने काढून घेणे.

## स्कॅम टोकन (scam-token)

गुंतवणूकदारांचे पैसे चोरण्याच्या एकाच हेतूने बाजारात आणलेले क्रिप्टोकरन्सी टोकन.

## स्केलेबिलिटी (scalability)

वाढते काम, वाढते व्यवहार आणि वाढता वापर, हे सर्व वापरकर्त्यांना फारसा त्रास न होता पेलण्याची ब्लॉकचेनची क्षमता.

## स्टँडर्ड रेकॉर्ड (standard record)

ENS डोमेनशी जोडलेली नेहमीची माहिती नोंद, उदाहरणार्थ वॉलेट पत्ता, अवतार किंवा ईमेल.

## स्टेक (stake)

क्रिप्टोकरन्सी प्रोटोकॉलमध्ये लॉक केलेल्या आर्थिक मालमत्तेची रक्कम. ती त्या व्यक्तीची प्रोटोकॉलप्रती असलेली आर्थिक बांधिलकी दाखवते, म्हणजेच “स्वतःचा पैसा पणाला लावणे”.

## स्टेकर (staker)

बक्षिसाच्या बदल्यात व्हॅलिडेटर नोडला इथर पुरवणारा Ethereum समुदायाचा सदस्य.

## स्टेकिंग (staking)

व्याजाच्या, म्हणजे “बक्षिसाच्या”, बदल्यात ठराविक काळासाठी तुमच्या क्रिप्टोचा काही भाग स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्टमध्ये तात्पुरता गुंतवून ठेवणे.

## स्टेकिंग पूल (staking pool)

Ethereum-वर: असे स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट, ज्यांच्यामार्फत स्टेकर आणखी एका स्टेकरच्या व्हॅलिडेटर नोडला इथर पुरवतात.

## स्टेकिंग प्रोव्हायडर (staking providers)

स्टेकिंग सेवा देणारे डिजिटल प्लॅटफॉर्म, जे सहसा स्टेकिंग पूलमार्फत काम करतात.

## स्टेबलकॉइन (stablecoin)

स्थिर मूल्य टिकवण्यासाठी तयार केलेले टोकन, जे बहुधा अमेरिकन डॉलरसारख्या चलनाशी 1:1 पेगने जोडलेले असते.

## स्टेबलकॉइन जारीकर्ता (stablecoin issuer)

स्टेबलकॉइन तयार करणारी आणि त्याच्या मूल्याला आधार देणारा राखीव निधी सांभाळणारी कंपनी किंवा संस्था.

## स्पॉट ETF (spot etf)

प्रत्यक्ष मालमत्ता, उदाहरणार्थ Bitcoin, स्वतःकडे ठेवणारा ETF. यामुळे लोकांना पारंपरिक शेअर बाजारातून त्यात गुंतवणूक करता येते.

## स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट (smart contract)

करारातील अटी आपोआप पार पाडणारा संगणकीय कोड.

## स्मार्ट वॉलेट (smart wallet)

एकाच खाजगी कीऐवजी स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्टवर चालणारे वॉलेट, ज्यामुळे खाते पुन्हा मिळवणे आणि पासकीने लॉगिन करणे यांसारख्या सुविधा मिळतात.

## स्लिपेज (slippage)

ट्रेड पूर्ण होताना अपेक्षित किंमत आणि प्रत्यक्ष मिळणारी किंमत यांच्यातील फरक.

## स्लिपेज टॉलरन्स (slippage tolerance)

ट्रेडसाठी तुम्ही स्वीकारता ती किमतीतील जास्तीत जास्त बदलाची मर्यादा. किंमत यापेक्षा जास्त हलली, तर ट्रेड रद्द होतो.

## स्लॅशिंग (slashing)

प्रूफ ऑफ स्टेक नेटवर्कवरील अशी शिक्षा, जी सिद्ध झालेल्या फसवणुकीसाठी व्हॅलिडेटरचा काही स्टेक नष्ट करते. उदाहरणार्थ, दोन परस्परविरोधी ब्लॉकवर स्वाक्षरी करणे.

## स्वायत्तता (autonomy)

इतरांच्या चौकटीत न राहता स्वतःच्या कृतींवर स्वतःचे नियंत्रण असण्याचा गुण.

## स्वॅप (swap)

एक टोकन देऊन त्याबदल्यात दुसरे टोकन घेण्याचा ट्रेड.

## हार्डवेअर वॉलेट (hardware wallet)

खाजगी की प्रत्यक्ष हार्डवेअर उपकरणात ऑफलाइन साठवणारे एक प्रकारचे सेल्फ-कस्टडी वॉलेट.

## हाल्विंग (halving)

साधारण दर चार वर्षांनी ठरलेली घटना, ज्यात नवीन Bitcoin मायनिंगचे बक्षीस निम्मे केले जाते.

## हॅश (hash)

माहितीचा डिजिटल ठसा.

## हॅशिंग फंक्शन (hashing function)

कोणतीही माहिती घेऊन तिचा ठराविक लांबीचा एकमेव ठसा (हॅश) तयार करणारे फंक्शन. हा ठसा काढणे सोपे असते, पण त्यावरून मूळ माहिती परत मिळवणे जवळपास अशक्य असते.

## हॉट वॉलेट (hot wallet)

सतत इंटरनेटशी जोडलेले असणारे एक प्रकारचे सेल्फ-कस्टडी वॉलेट.

## Allo Protocol

Capital Allocation Protocol-चे संक्षिप्त रूप. हा एक ओपन सोर्स प्रोटोकॉल आहे, ज्यामुळे गटांना एकत्र जमवलेले भांडवल कार्यक्षमतेने आणि पारदर्शकपणे वाटता येते.

## AMM

(Automated Market Maker) सार्वजनिक अल्गोरिदमवर आधारित ट्रेड जुळवणारी यंत्रणा.

## Basenames

Base नेटवर्कवरील नाव सेवा. ती वॉलेटना .base.eth ने संपणारी, माणसाला वाचता येण्याजोगी नावे देते.

## BTC

Bitcoin-चे बाजारातील चिन्ह.

## CEX

(Centralized Exchange) शेअर बाजारासारखे व्यासपीठ, जे शुल्क घेऊन क्रिप्टोकरन्सीची खरेदी-विक्री घडवून आणते.

## DAO

(Decentralized Autonomous Organization) अशी संस्थात्मक रचना, जी मतदान आणि व्यवस्थापन स्वयंचलित करण्यासाठी ब्लॉकचेन तंत्रज्ञान वापरते.

## dApp

“विकेंद्रित ॲप्लिकेशन”, जे ब्लॉकचेन आणि विकेंद्रित नेटवर्कशी जोडले जाते.

## DeFi

(Decentralized Finance) ब्लॉकचेनवर चालणाऱ्या सेल्फ-कस्टडी वित्तीय साधनांचा संच.

## DEX

(Decentralized Exchange) विश्वासू मध्यस्थांची गरज न ठेवता देवाणघेवाण घडवून आणणारा प्रोटोकॉल.

## DEX ॲग्रिगेटर (dex aggregator)

अनेक स्रोतांमधील DEX तरलता एकाच ठिकाणी एकत्र आणणारा प्रोटोकॉल.

## ERC-1155

Ethereum-वर फंजिबल आणि नॉन-फंजिबल अशी दोन्ही प्रकारची टोकन एकाच सुधारित कॉन्ट्रॅक्टमधून जारी करण्यासाठीचे मानक.

## ERC-20

Ethereum-वरील फंजिबल टोकनसाठीचे मानक. अशी टोकन विभागता येतात आणि प्रत्येक टोकन दुसऱ्यासारखेच असते.

## ERC-721

Ethereum-वरील नॉन-फंजिबल टोकनसाठीचे मानक. अशा प्रत्येक टोकनची स्वतंत्र डिजिटल ओळख असते, त्याची नक्कल करता येत नाही आणि ते विभागताही येत नाही.

## ETF

(Exchange-Traded Fund) शेअर बाजारात खरेदी-विक्री होणारा गुंतवणूक निधी. तो शेअर, सोने किंवा Bitcoin सारखी मालमत्ता स्वतःकडे ठेवतो.

## ETH

(इथर) Ethereum-ची स्वतःची क्रिप्टोकरन्सी. नेटवर्कवर व्यवहार करण्यासाठी, व्हॅलिडेटर नोड चालवण्यासाठी आणि इतर अनेक कामांसाठी ती वापरली जाते.

## Ethereum ब्लॉकचेन (ethereum blockchain)

Ethereum नेटवर्कवरील व्यवहार आणि मालकीची नोंद ठेवणारी सार्वजनिक खतावणी.

## Ethereum Virtual Machine (EVM) (ethereum virtual machine)

Ethereum Virtual Machine म्हणजेच EVM हे असे सॉफ्टवेअर आहे, जे स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट चालवते आणि Ethereum नेटवर्कची स्थिती मोजते.

## FOMO

(Fear Of Missing Out) एखाद्या गोष्टीत सहभागी होता आले नाही, या भावनेतून येणारी अस्वस्थता किंवा भीती.

## Gwei

Ethereum ब्लॉकचेनवरील एक एकक, जे 0.000000001 ETH इतके असते, म्हणजे ETH-चा एक अब्जांश भाग. गॅसच्या किमती सांगण्यासाठी ते सर्रास वापरले जाते.

## HODL

(Hold On for Dear Life) बाजाराची परिस्थिती कशीही असो, क्रिप्टो न विकण्यासाठी वापरला जाणारा क्रिप्टो जगातील शब्द.

## KYC

(Know-Your-Customer) सरकारमान्य वापरकर्ता ओळख प्रक्रिया.

## L1

Layer 1 म्हणजे Bitcoin किंवा Ethereum सारखे पायाभूत नेटवर्क.

## L2

अशी ब्लॉकचेन, जी Ethereum-ची सुरक्षा वापरून Ethereum-ची स्केलेबिलिटी वाढवते.

## Layer 1

Layer 1 म्हणजे Bitcoin किंवा Ethereum सारखे पायाभूत नेटवर्क.

## Layer 2

अशी ब्लॉकचेन, जी Ethereum-ची सुरक्षा वापरून Ethereum-ची स्केलेबिलिटी वाढवते.

## Lightning Network

Bitcoin-वर उभारलेले पेमेंट नेटवर्क. पेमेंट चॅनेल वापरून ते रोजची देयके झटपट आणि स्वस्त करते.

## LP

(Liquidity Provider) शुल्कातील वाटा मिळण्याच्या बदल्यात आपली टोकन प्रोटोकॉलना उधार देणारे ब्लॉकचेन वापरकर्ते.

## LSTs

स्टेक केलेले इथर दर्शवणारी टोकन. धारकांना त्यांनी स्टेक केलेल्या रकमेच्या प्रमाणात स्टेकिंग बक्षिसाचा वाटा मिळतो.

## MEV

(Maximal Extractable Value) ब्लॉकमधील व्यवहारांचा क्रम बदलून, नवीन व्यवहार घुसवून किंवा काही व्यवहार वगळून ब्लॉक प्रोड्युसर मिळवू शकतात तो नफा.

## NFT

(Non-fungible Token) स्वतःची अनोखी ओळख असलेले टोकन, ज्याची नक्कल करता येत नाही. याउलट इथरसारख्या फंजिबल टोकनला अशी वेगळी ओळख नसते.

## OTC

(Over the Counter) खाजगी पक्षांशी थेट केलेले ट्रेड.

## POAP

POAP (Proof of Attendance Protocol) हा एक बॅज आहे, जो तुमच्या वॉलेटमध्ये आयुष्यातील अनुभवांची विश्वसनीय नोंद ठेवतो, उदाहरणार्थ एखादा धडा यशस्वीपणे पूर्ण करणे.

## PoS

(Proof of Stake) असे एकमत, ज्यात व्हॅलिडेटर नेटवर्क सुरक्षित ठेवण्यासाठी स्टेक लॉक करून ठेवतात.

## RetroPGF

(Retroactive Public Goods Funding) प्रकल्पांनी आतापर्यंत घडवलेल्या परिणामाच्या आधारे त्यांना निधी देण्याची यंत्रणा.

## Satoshi Nakamoto

Bitcoin-चा छद्मनामी निर्माता. आजपर्यंत त्यांची खरी ओळख कोणालाही माहीत नाही.

## TPS

(Transactions Per Second) ब्लॉकचेनच्या स्केलेबिलिटीचे मोजमाप: ती दर सेकंदाला किती व्यवहार हाताळते.

## TVL

(Total Value Locked) एखाद्या ठराविक ठिकाणी साठवलेल्या मालमत्तेचे एकूण मूल्य.

## Web2

केंद्रित प्लॅटफॉर्म आणि खात्यांवर चालणारे इंटरनेट, ज्यात ब्लॉकचेनची रचना नसते.

## Web3

ब्लॉकचेनवर चालणारे इंटरनेट, जिथे वापरकर्ते स्वतःची मालमत्ता आणि स्वतःचा डेटा स्वतःच्या ताब्यात ठेवू शकतात.

## ZK रोलअप (zk rollup)

असा Layer 2 रोलअप, जो आपल्या बॅचमधील व्यवहार वैध आहेत हे Layer 1 ब्लॉकचेनवर गणिती पद्धतीने सिद्ध करण्यासाठी झिरो-नॉलेज पुरावे वापरतो.