---
TITLE: DEX ॲग्रिगेटर
DESCRIPTION: DEX ॲग्रिगेटर, तरलता आणि DeFi एक्सचेंजच्या जगात उतरा.
LANGUAGE: मराठी
WRITERS: iSpeakNerd
EDITORS: Claude (Anthropic AI, 2026 review)
TRANSLATORS: Claude (Anthropic AI)
LINK: https://app.banklessacademy.com/lessons/dex-aggregators
FORMAT: LESSON
---

```
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

$$$$$$$\                      $$\       $$\                                      $$$$$$\                           $$\
$$  __$$\                     $$ |      $$ |                                    $$  __$$\                          $$ |
$$ |  $$ | $$$$$$\  $$$$$$$\  $$ |  $$\ $$ | $$$$$$\   $$$$$$$\  $$$$$$$\       $$ /  $$ | $$$$$$$\ $$$$$$\   $$$$$$$ | $$$$$$\  $$$$$$\$$$$\  $$\   $$\
$$$$$$$\ | \____$$\ $$  __$$\ $$ | $$  |$$ |$$  __$$\ $$  _____|$$  _____|      $$$$$$$$ |$$  _____|\____$$\ $$  __$$ |$$  __$$\ $$  _$$  _$$\ $$ |  $$ |
$$  __$$\  $$$$$$$ |$$ |  $$ |$$$$$$  / $$ |$$$$$$$$ |\$$$$$$\  \$$$$$$\        $$  __$$ |$$ /      $$$$$$$ |$$ /  $$ |$$$$$$$$ |$$ / $$ / $$ |$$ |  $$ |
$$ |  $$ |$$  __$$ |$$ |  $$ |$$  _$$<  $$ |$$   ____| \____$$\  \____$$\       $$ |  $$ |$$ |     $$  __$$ |$$ |  $$ |$$   ____|$$ | $$ | $$ |$$ |  $$ |
$$$$$$$  |\$$$$$$$ |$$ |  $$ |$$ | \$$\ $$ |\$$$$$$$\ $$$$$$$  |$$$$$$$  |      $$ |  $$ |\$$$$$$$\\$$$$$$$ |\$$$$$$$ |\$$$$$$$\ $$ | $$ | $$ |\$$$$$$$ |
\_______/  \_______|\__|  \__|\__|  \__|\__| \_______|\_______/ \_______/       \__|  \__| \_______|\_______| \_______| \_______|\__| \__| \__| \____$$ |
                                                                                                                                               $$\   $$ |
PORTABLE LESSON DATADISK COLLECTION                                                                                                            \$$$$$$  |
                                                                                                                                                \______/
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
```

---

# प्रस्तावना

`विकेंद्रित एक्सचेंज` (DEXs) मध्यस्थांचा खर्च काढून टाकतात आणि मालमत्तेचा ट्रेड करताना एक्सप्लोररचे पैसे वाचवतात.

पण एक्सप्लोरर, DeFi तंत्रज्ञानाने पैसे वाचवण्याचे आणखीही मार्ग आहेत हे तुम्हाला माहीत आहे का? `DEX ॲग्रिगेटर` वापरून अनेक DEX प्लॅटफॉर्मवरचे सर्व शक्य ट्रेड एकाच वेळी तपासता येतात आणि सर्वोत्तम ट्रेड रूट एकाच कृतीत पूर्ण करता येतो. टोकन `स्वॅप` करताना सर्वोत्तम सौदा मिळवून देणे हेच त्यांचे काम. विमान तिकिटांचे ॲग्रिगेटर जसे सर्वात स्वस्त विमान शोधून देतात, तसेच DEX ॲग्रिगेटर तुमच्या ट्रेडचे मूल्य जास्तीत जास्त वाढवतात.

या धड्यात पाहूया:

1. DEX तरलता कशी विभागतात आणि त्यामुळे ट्रेडचे दर कसे खालावतात.
2. DEX ॲग्रिगेटर एकाच इंटरफेसमधून अनेक DEX कसे वापरू देतात.
3. एकच ॲग्रिगेटर इंटरफेस एक्सप्लोररचा वेळ आणि पैसा कसा वाचवतो.

![](https://app.banklessacademy.com/images/dex-aggregators/introduction-1f25c90b.svg)

# तरलतेचा किमतींवर होणारा परिणाम

एखाद्या मार्केटमध्ये ट्रेडसाठी उपलब्ध असलेल्या टोकनच्या प्रमाणाला त्या टोकनची `तरलता` म्हणतात. DeFi-मध्ये ट्रेड करताना `किंमत प्रभाव` किती असेल हे मुख्यतः उपलब्ध तरलतेवर ठरते. किंमत प्रभाव मोठा असेल तर ट्रेड महाग पडतो, आणि कमी असेल तर स्वस्त. म्हणूनच बहुतेकजण किंमत प्रभाव कमी ठेवण्यासाठी जास्त तरलता असलेल्या मार्केटमध्ये ट्रेड करणे पसंत करतात.

हे जलतरण तलावासारखे समजा. तलावात जितके जास्त पाणी (तरलता), तितका कोणी उडी मारल्यावर किंवा बाहेर पडल्यावर पाण्याच्या पातळीतला *बदल* (किंमत प्रभाव) कमी. उडी मारणारा किती मोठा आहे, म्हणजे ट्रेड किती मोठा आहे, यावरही तो *बदल* अवलंबून असतो.

# तरलता किमतींवर कसा परिणाम करते, याचे उदाहरण

एक उदाहरण पाहूया.

एकाच वेळी अनेक DEX-वर ट्रेड होणारे एक टोकन आहे असे समजा. एका DEX-वर खोल पूल आहे आणि त्यात त्या टोकनची बहुतांश `तरलता` आहे. दुसऱ्या DEX-वर उथळ पूल आहे, ज्यात त्यातला फक्त थोडासा भाग आहे.

एक्सप्लोररने दोन्ही पूलमधून तेवढेच टोकन विकत घेतले, तर उथळ पूलमध्ये `किंमत प्रभाव` जास्त असेल. तोच ट्रेड त्या पूलच्या एकूण तरलतेचा खूप मोठा हिस्सा उचलतो, त्यामुळे किंमत जास्त हलते आणि खरेदीदाराला जास्त पैसे पडतात.

![](https://app.banklessacademy.com/images/dex-aggregators/an-example-of-how-liquidity-impacts-prices-24eb7dd7.svg)

# Knowledge Check 1

रिकाम्या जागा भरा: सर्वोत्तम किंमत मिळवण्यासाठी लोक ________ तरलता असलेल्या मार्केटमध्ये ट्रेड करतील, म्हणजे त्यांच्या ट्रेडवर ________ किंमत प्रभाव पडेल.

- [ ] चांगली, कमाल

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! कमाल किंमत प्रभाव म्हणजे ट्रेड स्वस्त नाही, तर महाग पडणे.

- [x] जास्त, कमी

> ℹ️ बरोबर! जास्त तरलता म्हणजे कमी किंमत प्रभाव, जसा मोठ्या तलावात उडी मारल्यावर पाण्याच्या पातळीत कमी बदल होतो.

- [ ] कमी, चांगली

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! कमी तरलता किंमत प्रभाव वाढवते आणि ट्रेड महाग करते.

- [ ] पातळ, मोठा

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! पातळ तरलतेमुळे किंमत प्रभाव मोठा होतो, आणि ट्रेडरना नेमके तेच टाळायचे असते.

# पारंपरिक DEX-मधली उणीव: पातळ तरलता

DeFi वाढतच आहे, पण वापरकर्त्यांसाठी एक अडचण तयार होत आहे: जसजसे नवे DEX सुरू होतात, तसतसे एका टोकनचे एकूण प्रमाण अनेक ठिकाणी विभागले जाते. याला पातळ तरलता म्हणतात.

जलतरण तलावाचे उदाहरण आठवा: उपलब्ध पाणी (`तरलता`) अनेक तलावांत वाटले, तर मूळ एका तलावातल्या एकूण पाण्यापेक्षा प्रत्येक तलावातले पाणी “पातळ” होते.

DeFi-च्या सुरुवातीच्या काळात एक-दोन DEX-कडेच बहुतांश तरलता होती. 2020 मध्ये नवे DEX त्यासाठी स्पर्धा करू लागले; एका स्पर्धकाने सुरू झाल्यावर काही आठवड्यांतच Uniswap-कडून $1B पेक्षा जास्त तरलता ओढून घेतली. आज ही तरलता अनेक ब्लॉकचेन आणि `Layer 2` नेटवर्कवरच्या शेकडो DEX-मध्ये पसरली आहे, त्यामुळे प्रत्येक पूल पातळ होतो.

म्हणून, एकाच DEX-कडे बहुतांश तरलता असताना होता त्यापेक्षा आता कोणत्याही ट्रेडचा `किंमत प्रभाव` मोठा असतो. नवे उपाय नसतील तर एकाच DEX-वर ट्रेड करणे एक्सप्लोररना महाग पडते.

![](https://app.banklessacademy.com/images/dex-aggregators/shortcomings-of-traditional-dexs-thin-liquidity-384b90b6.svg)

# Knowledge Check 2

DEX ट्रेडचा किंमत प्रभाव कोणत्या दोन गोष्टींवर ठरतो?

- [ ] ट्रेडसाठी निवडलेला DEX आणि ट्रेडचा आकार

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! DEX कोणता आहे याने फरक पडत नाही. पूलमध्ये किती तरलता आहे हे महत्त्वाचे.

- [ ] ट्रेडसाठी निवडलेले टोकन आणि निवडलेला DEX

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! टोकन किंवा DEX-चे नाव किंमत प्रभाव ठरवत नाही. तरलता आणि ट्रेडचा आकार ठरवतात.

- [x] ट्रेडचा आकार आणि उपलब्ध तरलता

> ℹ️ बरोबर! जलतरण तलावाप्रमाणे, उडी मारणारा किती मोठा आणि तलावात किती पाणी, यावर उडणारे पाणी ठरते.

- [ ] उपलब्ध तरलता आणि ट्रेडसाठी निवडलेले टोकन

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! तरलता ही एक गोष्ट झाली, पण दुसरी म्हणजे ट्रेडचा आकार, निवडलेले टोकन नव्हे.

# DEX ॲग्रिगेटरने तरलता पुन्हा एकत्र करणे

किंमत प्रभाव कमी करून पैसे वाचवण्यासाठी भरपूर `तरलता` लागते. DEX ॲग्रिगेटर एकाच वेळी अनेक DEX-मधून ट्रेड चालवू देतात आणि किंमत प्रभाव कमी करतात. एक्सप्लोररच्या वॉलेटमधला एक मोठा ट्रेड अनेक DEX-वरच्या अनेक लहान ट्रेडमध्ये विभागला जातो.

वापरकर्त्याला जास्त फायदा होणार असेल, तर DEX ॲग्रिगेटर ट्रेड एका किंवा अनेक `मध्यवर्ती टोकन` मार्गे नेऊ शकतात. प्रवाशाला स्वस्त पडणार असेल तर विमान ॲग्रिगेटर जसा दुसऱ्या विमानतळावर आणखी एक थांबा सुचवतो, अगदी तसेच. त्या क्षणी सर्वात स्वस्त `ट्रेड रूट` कोणता, हे सर्व शक्य मार्ग तपासणारे प्रगत अल्गोरिदम ठरवतात.

![](https://app.banklessacademy.com/images/dex-aggregators/recombining-liquidity-with-dex-aggregators-c12c49a1.svg)

# Knowledge Check 3

DEX ॲग्रिगेटरमधल्या ट्रेड राउटिंगचा अर्थ:

- [ ] विशिष्ट DEX-सोबतच्या खास कराराने ट्रेड पाठवले जातात

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! ॲग्रिगेटर खास करारांनी नव्हे, तर अल्गोरिदमने सर्व उपलब्ध DEX तपासतात.

- [ ] ट्रेड नेहमी अनेक DEX-मधून पाठवले जातात

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! जास्त फायदा होत असेल तरच ॲग्रिगेटर ट्रेड विभागतात. कधी एकच DEX सर्वोत्तम मार्ग देतो.

- [ ] ट्रेड फक्त वापरकर्त्याच्या आवडत्या DEX-मधून पाठवले जातात

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! एकाच DEX-ला चिकटून राहिल्यास मूळ हेतूच संपतो. ॲग्रिगेटर अनेक DEX तपासून सर्वोत्तम किंमत शोधतात.

- [x] ट्रेड अनेक DEX आणि मध्यवर्ती टोकनमधून पाठवता येतात

> ℹ️ बरोबर! सर्वात स्वस्त ट्रेड रूट शोधण्यासाठी अल्गोरिदम मध्यवर्ती टोकनच्या अतिरिक्त “थांब्यांसह” सर्व मार्ग तपासतात.

# Ethereum-वर गॅसचा खर्च कसा मोजतात

DEX ॲग्रिगेटर नेटवर्क शुल्क कसे कमी करतात हे पाहण्याआधी, गॅस कसा मोजला जातो ते पुन्हा एकदा पाहूया. ही बचत Ethereum मेननेटवर सर्वात जास्त महत्त्वाची, कारण तिथे शुल्क जास्त असू शकते. `Layer 2` नेटवर्कवर शुल्क सहसा काही सेंटच असते.

गाडीला जसे इंधन लागते, तसा Ethereum-वर ब्लॉकचेन कोड चालवण्यासाठी `गॅस` लागतो. जितकी जास्त गणना, तितका जास्त गॅस लागतो. गॅसची किंमत `Gwei` या इथरच्या अगदी लहान एककात मोजतात, जसे डॉलरपुढे सेंट. 1 Gwei म्हणजे इथरचा 1 अब्जावा भाग (1 Gwei = 0.000000001 ETH).

एकूण गॅस खर्च दोन गोष्टींवर ठरतो: व्यवहार किती गॅस वापरतो, आणि त्या वेळी गॅसच्या एका एककाची किंमत काय आहे. व्यवहाराची किंमत काढण्याचे सूत्र असे:
*वापरलेला गॅस × गॅसची किंमत = एकूण गॅस खर्च*

उदाहरणार्थ, गॅसची किंमत प्रति एकक 22 Gwei आहे आणि व्यवहार 120,000 एकके वापरतो असे समजा:
*120,000 × 22 Gwei = 2,640,000 Gwei* **किंवा** *0.00264 ETH*

![](https://app.banklessacademy.com/images/dex-aggregators/how-gas-cost-is-calculated-on-ethereum-c7d692cd.svg)

# ॲग्रिगेटर वापरकर्त्यांचा गॅस खर्च कसा कमी करतात

ट्रेड विभागल्यामुळे ऑनचेन हालचाली वाढतात आणि व्यवहार शुल्कही वाढते. पण प्रगत ॲग्रिगेटर हे शुल्क आधीच गृहीत धरतात आणि ट्रेड रूटच्या गणनेत ते धरतात. ते `गॅस` खर्चासह ट्रेडची ऑफचेन चाचणी करून असे `ट्रेड रूट` शोधतात, ज्यातून शेवटी एक्सप्लोररच्या हाती सर्वात जास्त मूल्य उरेल.

काही ॲग्रिगेटर आणखी पुढे जातात. DEX ॲग्रिगेशनची सुरुवात करणाऱ्या 1inch वर आता व्यावसायिक फिलर तुमचा ट्रेड पूर्ण करण्यासाठी स्पर्धा करतात आणि गॅसही स्वतः भरतात (या यंत्रणेला Fusion म्हणतात). अनेकदा वापरकर्त्याला गॅस अजिबात भरावा लागत नाही.

![](https://app.banklessacademy.com/images/dex-aggregators/how-aggregators-reduce-gas-costs-for-users-aea20eff.svg)

# Knowledge Check 4

वापरकर्त्यांचा व्यवहार खर्च कमी करण्यासाठी DEX ॲग्रिगेटर खालीलपैकी कोणता मार्ग वापरत नाहीत?

- [ ] ट्रेड करण्याआधी व्यवहारांची ऑफचेन चाचणी करणे

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! सर्वोत्तम मार्ग शोधण्यासाठी ॲग्रिगेटर गॅस खर्चासह ट्रेडची ऑफचेन चाचणी करतातच.

- [x] नेटवर्क शुल्क कमी करण्यासाठी DEX-ना विनंती करणे

> ℹ️ बरोबर! नेटवर्क शुल्क ब्लॉकचेन ठरवते, DEX नाही. ते कमी करा असे कोणालाही सांगता येत नाही.

- [ ] ट्रेड राउटिंगमध्ये गॅस खर्च गृहीत धरणे

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! प्रगत ॲग्रिगेटर ट्रेड रूटच्या गणनेत व्यवहार शुल्क धरतातच.

- [ ] व्यावसायिक फिलरना ट्रेड पूर्ण करू देऊन गॅस त्यांच्याकडून भरून घेणे

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! 1inch Fusion सारख्या इंटेंट यंत्रणांमध्ये फिलर वापरकर्त्यांचा गॅस भरतातच.

# मेटा-ॲग्रिगेटर

DEX ॲग्रिगेटरचेही मेटा-ॲग्रिगेटर असतात! हे प्लॅटफॉर्म स्पर्धक DEX ॲग्रिगेटर तपासतात आणि वापरकर्त्यांना सर्वोत्तम किंमत देतात. उदाहरणार्थ, MetaMask सारख्या वॉलेटमधले स्वॅप फीचर 1inch सारख्या DEX ॲग्रिगेटरसह अनेक ठिकाणांहून किमती गोळा करते, आणि त्यावर स्वतःचे सेवा शुल्क लावते.

लक्षात ठेवा: `मेटा-ॲग्रिगेटर` सोयीचे असले, तरी नेटवर्क शुल्काव्यतिरिक्त ते आणखी खर्च लावू शकतात आणि एकूण खर्च वाढू शकतो. एक्सप्लोरर, तुमचा ट्रेड अपेक्षेपेक्षा महाग पडणार नाही याची खात्री करा.

![](https://app.banklessacademy.com/images/dex-aggregators/meta-aggregators-7609a2ce.svg)

# Knowledge Check 5

वापरकर्त्यांना सर्वोत्तम किंमत मिळावी म्हणून मेटा-ॲग्रिगेटर अनेक DEX ॲग्रिगेटरची तुलना करतात.

- [x] खरे

> ℹ️ बरोबर! मेटा-ॲग्रिगेटर स्पर्धक DEX ॲग्रिगेटर तपासतात आणि वापरकर्त्यांना सर्वोत्तम किंमत देतात.

- [ ] खोटे

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! अनेक DEX ॲग्रिगेटर तपासणे हेच तर मेटा-ॲग्रिगेटरचे काम आहे.

# सँडविच हल्ले टाळणे

थेट `DEX`-वर स्वॅप करताना बॉट तुमच्या ट्रेडच्या आधी आणि नंतर लगेच ट्रेड टाकून किंमत हलवतात. यात तुमच्या `स्लिपेज टॉलरन्स`इतके मूल्य गमवावे लागू शकते. या नुकसानीला `सँडविच हल्ला` म्हणतात; एकट्या 2021 मध्ये वापरकर्त्यांना यामुळे सुमारे $235,000,000 गमवावे लागले. आज `खाजगी व्यवहार राउटिंग` आणि इंटेंट-आधारित ट्रेडिंगसारख्या उपायांमुळे रोजचे बहुतेक ट्रेड सुरक्षित असतात, तरीही टोकन स्वॅप करताना स्लिपेज टॉलरन्स कमी ठेवणे फायद्याचे ठरते.

सुदैवाने DEX ॲग्रिगेटर तरलता पुन्हा एकत्र करतात, त्यामुळे ट्रेडचा किंमत प्रभाव कमी होतो. थेट DEX-वर ट्रेड करण्यापेक्षा ॲग्रिगेटर वापरून एक्सप्लोररना स्लिपेज टॉलरन्स कमी ठेवता येतो आणि बचतही जास्त होते.

![](https://app.banklessacademy.com/images/dex-aggregators/avoiding-sandwich-attacks-d4114147.svg)

# Knowledge Check 6

स्वतःचे संरक्षण करण्यासाठी स्लिपेज टॉलरन्स कसा ठेवावा?

- [x] कमी

> ℹ️ बरोबर! स्लिपेज टॉलरन्स कमी ठेवला की सँडविच हल्ल्यात किती मूल्य जाऊ शकते यावर मर्यादा येते.

- [ ] जास्त

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! स्लिपेज टॉलरन्स जास्त ठेवला तर सँडविच हल्ल्यात जास्त मूल्य जाते.

# सँडविचपासून आणखी संरक्षण: OTC ट्रेड

1inch सारखे काही ॲग्रिगेटर खास `OTC` (`ओव्हर द काउंटर`) सेवा देतात, ज्या सँडविच हल्ल्यांपासून पूर्ण संरक्षण देतात. या ऐच्छिक सेवांमध्ये DeFi `तरलता पूल`मधून न जाता थेट दुसऱ्या वापरकर्त्यांशी ट्रेड होतो. एक्सप्लोररसाठी बचतीचा हा आणखी एक चांगला मार्ग.

CoW Swap वेगळा मार्ग वापरते: वापरकर्ता ट्रेडची विनंती (`इंटेंट`) साइन करतो, आणि व्यावसायिक `सॉल्व्हर` `बॅच लिलाव` वापरून ती सर्वोत्तम किमतीत पूर्ण करण्यासाठी स्पर्धा करतात. सॉल्व्हर दोन वापरकर्त्यांना थेट जुळवूनही देऊ शकतात, त्यामुळे इथले ट्रेड मुळातच सँडविच हल्ल्यांपासून सुरक्षित असतात.

![](https://app.banklessacademy.com/images/dex-aggregators/more-protection-from-sandwiches-otc-trades-3da1b5df.svg)

# Knowledge Check 7

वापरकर्त्यांचे पैसे वाचवण्यासाठी अनेक DEX ॲग्रिगेटर कोणती साधने देतात?

- [ ] अनेक DEX-मधल्या तरलतेतून ट्रेड पाठवणे

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! एकत्र केलेल्या तरलतेमुळे किंमत प्रभाव कमी होतो, पण पैसे वाचवण्याचा हा एकमेव मार्ग नाही.

- [ ] सँडविच हल्ल्यांपासून पूर्ण संरक्षण देणारे OTC ट्रेड

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! पैसे वाचवण्याचा हा एक मार्ग आहे, पण एकमेव नाही.

- [ ] सर्वोत्तम ट्रेड रूट ठरवताना गॅस खर्च गृहीत धरणे

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! पैसे वाचवण्याचा हा एक मार्ग आहे, पण एकमेव नाही.

- [x] वरील सर्व

> ℹ️ बरोबर! ॲग्रिगेटर तरलता एकत्र करतात, गॅस खर्च धरतात आणि OTC ट्रेडही देतात, म्हणजे वापरकर्त्यांच्या हाती जास्त मूल्य उरते.