---
TITLE: Ethereum-वर स्टेकिंग
DESCRIPTION: Ethereum-चे रक्षण करा: नेटवर्क सुरक्षित ठेवून इथरमध्ये बक्षीस मिळवा.
LANGUAGE: मराठी
WRITERS: Tetranome
EDITORS: Claude (Anthropic AI, 2026 review)
TRANSLATORS: Claude (Anthropic AI)
LINK: https://app.banklessacademy.com/lessons/staking-on-ethereum
FORMAT: LESSON
---

```
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

$$$$$$$\                      $$\       $$\                                      $$$$$$\                           $$\
$$  __$$\                     $$ |      $$ |                                    $$  __$$\                          $$ |
$$ |  $$ | $$$$$$\  $$$$$$$\  $$ |  $$\ $$ | $$$$$$\   $$$$$$$\  $$$$$$$\       $$ /  $$ | $$$$$$$\ $$$$$$\   $$$$$$$ | $$$$$$\  $$$$$$\$$$$\  $$\   $$\
$$$$$$$\ | \____$$\ $$  __$$\ $$ | $$  |$$ |$$  __$$\ $$  _____|$$  _____|      $$$$$$$$ |$$  _____|\____$$\ $$  __$$ |$$  __$$\ $$  _$$  _$$\ $$ |  $$ |
$$  __$$\  $$$$$$$ |$$ |  $$ |$$$$$$  / $$ |$$$$$$$$ |\$$$$$$\  \$$$$$$\        $$  __$$ |$$ /      $$$$$$$ |$$ /  $$ |$$$$$$$$ |$$ / $$ / $$ |$$ |  $$ |
$$ |  $$ |$$  __$$ |$$ |  $$ |$$  _$$<  $$ |$$   ____| \____$$\  \____$$\       $$ |  $$ |$$ |     $$  __$$ |$$ |  $$ |$$   ____|$$ | $$ | $$ |$$ |  $$ |
$$$$$$$  |\$$$$$$$ |$$ |  $$ |$$ | \$$\ $$ |\$$$$$$$\ $$$$$$$  |$$$$$$$  |      $$ |  $$ |\$$$$$$$\\$$$$$$$ |\$$$$$$$ |\$$$$$$$\ $$ | $$ | $$ |\$$$$$$$ |
\_______/  \_______|\__|  \__|\__|  \__|\__| \_______|\_______/ \_______/       \__|  \__| \_______|\_______| \_______| \_______|\__| \__| \__| \____$$ |
                                                                                                                                               $$\   $$ |
PORTABLE LESSON DATADISK COLLECTION                                                                                                            \$$$$$$  |
                                                                                                                                                \______/
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
```

---

# Ethereum-वर स्टेकिंग

नमस्कार एक्सप्लोरर, तुमच्या पुढच्या धड्यात स्वागत!

आज “स्टेकिंग” ही प्रक्रिया पाहूया: डिजिटल संपत्ती उभी करण्याचा एक सोपा मार्ग.

`स्टेकिंग` हे Bitcoin नेटवर्कवरच्या `मायनिंग`सारखेच आहे: दोन्ही अशा व्यवस्था आहेत, ज्यांत सहभागी लोक बक्षिसाच्या बदल्यात ब्लॉकचेनवरचे व्यवहार हाताळतात. त्यामुळे नेटवर्क `विकेंद्रित` राहते.

पण मायनिंग आणि स्टेकिंगमध्ये एक महत्त्वाचा फरक आहे. Ethereum-वर स्टेकिंगसाठी इतरांशी स्पर्धा करणारा शक्तिशाली संगणक लागत नाही. नेटवर्कच्या एका `स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट`मध्ये फक्त Ether (ETH) लॉक केले तरी Ethereum चालू राहते आणि त्याबदल्यात बक्षीस मिळते.

![](https://app.banklessacademy.com/images/welcome-explorer.png)

# Ethereum-ला तुमची गरज आहे!

`स्टेकिंग` म्हणजे एक प्रकारचे “इंटरनेट बॉण्ड” असे समजा.

सरकारला बॉण्डद्वारे पाठिंबा दिल्यावर जसा आर्थिक परतावा मिळतो, तसाच Ethereum-ला पाठिंबा दिल्यावर बक्षीस मिळते! शिवाय सरकारी बॉण्डप्रमाणेच, स्टेकिंग हा तुमच्या मूल्यांना आणि तुम्हाला हव्या असलेल्या जगाला आर्थिक पाठिंबा दाखवण्याचा एक मार्ग आहे.

तुम्ही Ether स्टेक करता तेव्हा ते Ethereum-वरचे व्यवहार हाताळणाऱ्या एका `व्हॅलिडेटर नोड`ला दिले जाते. जितके जास्त Ether स्टेक होईल, तितके जास्त नोड Ethereum-ला मिळू शकतात. जास्त नोड म्हणजे Ethereum अधिक `विकेंद्रित` आणि अधिक सुरक्षित.

`स्टेकर` म्हणून तुम्ही **Ethereum-चे रक्षक** होता!

चला, आता स्टेकिंगची रचना नीट पाहूया आणि आजच स्टेकिंगचा प्रवास सुरू करण्याचा एक बिनधास्त, कमी खर्चाचा मार्ग शोधूया.

सामान जमवा, निघूया!

![](https://app.banklessacademy.com/images/welcome-explorer.png)

# ब्लॉकचेन सुरक्षा

Ethereum-वरची अर्थव्यवस्था सुरक्षित आणि वैध राहण्याची गुरुकिल्ली म्हणजे `व्हॅलिडेटर नोड`. ते ब्लॉकचेनवर `फसवणूक` होऊ देत नाहीत.

ब्लॉकचेनच्या जगात फसवणूक म्हणजे वापरकर्त्याने शिल्लक बदलणे किंवा अस्तित्वात नसलेली क्रिप्टो तयार करणे. प्रत्येक व्यवहार वैध आहे आणि कोणत्याही सहभागीचा इतरांवर अधिकार नाही, याची खात्री करून Ethereum ते रोखते. या निष्पक्षपणाला `विश्वासार्ह तटस्थता` म्हणतात आणि ती अत्यावश्यक आहे. का? कारण फसवणूक आणि अविश्वास असलेल्या अर्थव्यवस्थेचा भाग कोणालाही व्हायचे नसते; ती शेवटी कोसळतेच.

निरोगी ब्लॉकचेनमध्ये सर्व व्हॅलिडेटर नोडचे एकच ध्येय असते: **ब्लॉकचेनच्या स्थितीबाबत संपूर्ण नेटवर्कमध्ये विकेंद्रित सहमती मिळवणे.** नोड व्यवहार तपासतात, ब्लॉकचेनच्या इतिहासाशी ताडून पाहतात आणि त्यांच्या वैधतेवर मतदान करतात. नोड ज्या व्यवहारांवर `एकमत` करून त्यांना वैध ठरवतात, ते ब्लॉकचेनमध्ये जोडले जातात.

![](https://app.banklessacademy.com/images/staking-on-ethereum/blockchain-security-7f2149fe.svg)

# Knowledge Check 1

व्हॅलिडेटर नोड Ethereum-वरची फसवणूक कशी रोखतात?

- [ ] एकमेकांवर वरचढ होऊन

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! नोडचा एकमेकांवर काही प्रभाव नसतो. ते मिळून ब्लॉकचेनवर प्रभाव टाकतात.

- [ ] काही ठराविक लोकांसाठी अस्तित्वात नसलेली क्रिप्टो तयार करून

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! ही तर स्वतःच फसवणूक झाली.

- [x] वैध व्यवहारांवर विकेंद्रित सहमती मिळवून

> ℹ️ बरोबर! ब्लॉकचेनच्या स्थितीवर नोड सहमत होतात.

# प्रूफ ऑफ स्टेक

`व्हॅलिडेटर नोड` चालवू इच्छिणाऱ्यांना किमान 32 ETH लॉक करावे लागतात, आणि ती मोठी रक्कम आहे. (2025 पासून एकच व्हॅलिडेटर जास्त शिल्लकही ठेवू शकतो, आणि स्टेकरना रांगेतून कधीही बाहेर पडता येते.) नेटवर्कमध्ये मोठा आर्थिक “स्टेक” ठेवल्याबद्दल `नोड ऑपरेटर`ला Ethereum-वरच्या व्यवहारांचे ब्लॉक सुचवण्याची आणि तपासण्याची परवानगी मिळते, आणि बक्षीसही मिळते. ब्लॉक म्हणजे नेटवर्कला पाठवलेल्या व्यवहारांचे गट, असे समजा.

नेटवर्कची `एकमत यंत्रणा` पुढचा ब्लॉक सुचवण्यासाठी एक व्हॅलिडेटर नोड यादृच्छिकपणे निवडते, आणि त्याचा निर्णय प्रामाणिक आहे ना, हे इतर नोड पुन्हा तपासतात. नोडने यशस्वीपणे ब्लॉक सुचवला की त्याचा `स्टेक` वाढतो.

![](https://app.banklessacademy.com/images/staking-on-ethereum/proof-of-stake-49c358ed.svg)

# स्लॅशिंग

नोडची लबाडी सिद्ध झाली, जसे दोन परस्परविरोधी ब्लॉकवर सही करणे, तर त्याचा स्टेक `स्लॅश` होतो: त्याचे काही Ether जातात. हळू असणे किंवा ऑफलाइन असणे म्हणजे `स्लॅशिंग` नव्हे; त्यासाठी फक्त थोडा दंड बसतो. यामुळे स्टेक केलेले Ether एक सुरक्षा ठेव बनते, आणि नोडना प्रामाणिक राहून Ethereum सुरळीत चालवण्याचे प्रोत्साहन मिळते.

Ethereum-वर फसवणुकीला मंजुरी द्यायची असेल, तर हल्लेखोराला बहुसंख्य व्हॅलिडेटर नोड आणि म्हणून स्टेक केलेले Ether ताब्यात घ्यावे लागतील. सुदैवाने सामान्य वापरकर्ते स्टेकिंगमध्ये सहभागी असतील तर हे घडू शकत नाही. नेटवर्कची `विकेंद्रित` मालकी निर्णय घेण्याची ताकद वाटून टाकते.

![](https://app.banklessacademy.com/images/staking-on-ethereum/slashing-ccabe137.svg)

# Knowledge Check 2

खरे की खोटे: दोन परस्परविरोधी ब्लॉकवर सही करण्यासारखी लबाडी करताना पकडले गेलेले व्हॅलिडेटर नोड त्यांच्या स्टेकचा काही भाग गमावतात.

- [x] खरे

> ℹ️ बरोबर! हे “स्लॅशिंग” सिद्ध झालेल्या लबाडीला शिक्षा देते. ऑफलाइन असण्यासाठी फक्त थोडा दंड बसतो.

- [ ] खोटे

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! सिद्ध झालेल्या लबाडीला स्लॅशिंगची शिक्षा मिळते. फक्त हळू किंवा ऑफलाइन असणे नाही.

# व्यवहारांची पडताळणी

`प्रूफ ऑफ स्टेक` एकमत वापरून नोड कशी सहमती मिळवतात, ती प्रक्रिया टप्प्याटप्प्याने पाहूया:

1. **स्टेकिंग**: `नोड ऑपरेटर` नेटवर्कवर 32 ETH लॉक करतो आणि `व्हॅलिडेटर नोड` चालवायला सुरुवात करतो.
2. **ब्लॉक बांधणी**: वापरकर्ते व्यवहार पाठवतात आणि `ब्लॉक बिल्डर` ते `ब्लॉक`मध्ये क्रमाने लावतात.
3. **प्रपोजरची निवड**: ब्लॉकचेनमध्ये जोडायचा पुढचा ब्लॉक सुचवण्यासाठी अल्गोरिदम एक व्हॅलिडेटर नोड निवडतो.
4. **ब्लॉक सुचवणे**: `ब्लॉक प्रपोजर` संभाव्य ब्लॉक तपासून एक निवडतो आणि तो वैध असेल तर त्याला `अटेस्टेशन` देतो.
5. **फेरतपासणी**: इतर व्हॅलिडेटर तो ब्लॉक पुन्हा तपासतात आणि वैध असेल तर अटेस्टेशन देतात. अवैध ब्लॉककडे फक्त दुर्लक्ष होते, ते साखळीत कधीच जोडले जात नाहीत.
6. **ब्लॉक जोडणे**: वैध ब्लॉक Ethereum ब्लॉकचेनमध्ये जोडला जातो.
7. **बक्षिसे**: ब्लॉक प्रपोजरला `ब्लॉक बक्षीस` आणि व्यवहारांच्या टिप्स मिळतात. इतर व्हॅलिडेटरनाही बक्षीस मिळते.

[embed](https://app.banklessacademy.com/animation/validating-tx-with-ethereum-staking)

# Knowledge Check 3

Ethereum-मध्ये जोडायचा पुढचा ब्लॉक निवडणाऱ्या व्हॅलिडेटर नोडला काय म्हणतात?

- [ ] स्टेकर

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! स्टेकर व्हॅलिडेटर नोडना पाठिंबा देतात, पण नोड स्वतः चालवत नाहीत.

- [ ] ब्लॉक बिल्डर

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! ब्लॉक बिल्डर येणारे व्यवहार संभाव्य ब्लॉकमध्ये क्रमाने लावतात, पण ते ब्लॉकचेनमध्ये जोडत नाहीत.

- [x] ब्लॉक प्रपोजर

> ℹ️ बरोबर! ब्लॉक बिल्डरकडून आलेले ब्लॉक पाहून ब्लॉक प्रपोजर त्यातला एक ब्लॉकचेनमध्ये जोडायला निवडतो.

# Ethernomics

व्हॅलिडेटर नोडला Ether पुरवल्याबद्दल स्टेकरना त्याच्या बक्षिसातला काही वाटा मिळतो.

नोडना मिळणारी बक्षिसे परिसंस्थेतल्या वेगवेगळ्या घटकांवर ठरतात आणि ती बदलू शकतात. थोडक्यात, बक्षिसे म्हणजे व्यवहार शुल्काचा काही भाग आणि नव्या ब्लॉकमध्ये नव्याने तयार होणारे थोडे Ether.

वार्षिक यील्ड काळानुसार बदलते; आजवर ते स्टेक केलेल्या Ether-वर काही टक्के इतके राहिले आहे. नेमकी रक्कम दोन मुख्य गोष्टींवर ठरते:

- 📈 **नेटवर्कची वर्दळ**: साधारणपणे वर्दळ कमी असेल तर बक्षिसे कमी. वर्दळ जास्त असेल तर ती जास्त.
- 👥 **व्हॅलिडेटर नोडची संख्या**: सहभागी जास्त झाले की बक्षिसे आणखी वाटली जातात.

Ether नेमके कसे स्टेक करता यावरही यील्ड बदलते. तुमचे पर्याय पाहूया.

![](https://app.banklessacademy.com/images/staking-on-ethereum/ethernomics-33407ddc.svg)

# स्टेकिंगचे प्रकार

`व्हॅलिडेटर नोड` चालवण्यासाठी सहसा 32 ETH लॉक करावे लागतात, पण नव्या स्टेकिंग पद्धतींमुळे Ethereum-चे रक्षण करणे सर्वांना शक्य झाले आहे.

म्हणजेच Ethereum-चे रक्षण करण्याचे तीन मार्ग आहेत:

- 📡 **सोलो स्टेकिंग**: व्हॅलिडेटर नोड स्वतः चालवा.
- ⛲ **स्टेकिंग पूल**: स्टेकरच्या गटात सामील व्हा आणि मिळून नोड चालवा.
- 🏦 **केंद्रित एक्सचेंज स्टेकिंग**: “क्रिप्टो बँके”च्या नोडमध्ये सामील व्हा.

प्रत्येक पद्धत सुरू करायला वेगवेगळ्या पातळीचे तांत्रिक ज्ञान लागते, आणि प्रत्येकीसोबत तिचे स्वतःचे धोकेही येतात.

तुमच्या `खाजगी की` सांभाळायला तुम्ही तयार असाल पण तुमच्याकडे 32 ETH नसतील, तर स्टेकिंग पूलमध्ये इतरांसोबत सामील होण्याचा विचार करा.

तुमच्या क्रिप्टोची `सेल्फ-कस्टडी` घ्यायला अजून तयार नसाल, तर केंद्रित एक्सचेंज स्टेकिंग पाहा. तोपर्यंत आमचा [वॉलेटची मूलतत्त्वे](https://app.banklessacademy.com/lessons/wallet-basics) हा धडा घ्या आणि धैर्याने तुमच्या क्रिप्टोची मालकी घ्या!

# स्टेकिंगचे प्रकार (भाग 2)

![](https://app.banklessacademy.com/images/staking-on-ethereum/types-of-staking-part-2-9de268fd.svg)

**सोलो स्टेकिंग**

🟡 32 ETH लागतात
🟡 तांत्रिक जुळवाजुळव
🟢 Ethereum विकेंद्रित करते

**धोके**: हरवलेल्या की, `स्लॅश` झालेला स्टेक, ऑफलाइन दंड.

![](https://app.banklessacademy.com/images/staking-on-ethereum/types-of-staking-part-2-96f11caf.svg)

**स्टेकिंग पूल**

🟢 कितीही ETH
🟢 सोपी सुरुवात
🟡 विकेंद्रित पर्याय

**धोके**: पूलच्या स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्टमधल्या चुका, किंवा हरवलेल्या की.

![](https://app.banklessacademy.com/images/staking-on-ethereum/types-of-staking-part-2-27091ef5.svg)

**केंद्रित एक्सचेंज स्टेकिंग**

🟢 कितीही ETH
🟢 सोपी सुरुवात
🔴 Ethereum केंद्रित करते

**धोके**: एक्सचेंज बुडाले तर तुमचे पैसे जाऊ शकतात.

# नेटवर्कचे केंद्रीकरण

**अनेक नोड एकाच घटकाच्या ताब्यात जातील अशी कोणतीही स्टेकिंग पद्धत Ethereum-चे केंद्रीकरण सुरू करते.**

Ethereum म्हणजे एकमेकांना जोडलेल्या `व्हॅलिडेटर नोड`चे जाळे आहे अशी कल्पना करा. नोड एका किंवा काही मोजक्या घटकांकडे एकवटले, की पूर्ण जाळे असंतुलित आणि असुरक्षित होते. हे टाळण्यासाठी अनेक स्वतंत्र जोडबिंदू हवेत.

एकाच घटकाला पुरेशा नोडवर नियंत्रण मिळणे वाईट आहे. त्यामुळे व्यवहारांचे ब्लॉक जाळ्याच्या केंद्रित भागातून जाऊ लागतात. तो केंद्रित घटक फसव्या ब्लॉकना मंजुरी देऊ शकतो, किंवा वैध ब्लॉक नाकारूही शकतो. यामुळे Ethereum-ची `विश्वासार्ह तटस्थता` संपेल.

रक्षक म्हणून जाळे संतुलित आणि `विकेंद्रित` ठेवणाऱ्या स्टेकिंग पद्धतींवर लक्ष द्यायला हवे.

नवशिके म्हणून स्वतःचा व्हॅलिडेटर नोड चालवताना अनेक अडथळे येऊ शकतात. त्याऐवजी विकेंद्रित स्टेकिंगचा एक सोपा, नवशिक्यांसाठीचा पर्याय पाहूया: `स्टेकिंग पूल`.

![](https://app.banklessacademy.com/images/staking-on-ethereum/network-centralization-0622ba07.svg)

# Knowledge Check 4

एकाच घटकाच्या ताब्यात बहुसंख्य व्हॅलिडेटर नोड गेले तर काय होईल?

- [x] फसवे व्यवहार असलेल्या ब्लॉकना तो मंजुरी देऊ शकेल

> ℹ️ बरोबर! Ethereum-ची विश्वासार्ह तटस्थता संपेल.

- [ ] सर्वच व्हॅलिडेटर नोड त्याच्या ताब्यात जातील

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! इतर नोड ताब्यात घेता येत नाहीत, पण त्यांचा आवाज दाबता येतो.

- [ ] Ethereum व्यवहार हाताळणे पूर्णपणे थांबवेल

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! अशा हल्ल्यातही Ethereum चालूच राहील, पण त्याची विश्वासार्ह तटस्थता जाईल.

- [ ] वरील सर्व

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! वरीलपैकी फक्त एकच उत्तर बरोबर आहे.

# स्टेकिंग पूल

`स्टेकिंग पूल`ची सर्वात चांगली गोष्ट म्हणजे ते पूर्णपणे `स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट` चालवतात. इतर स्टेकरना प्रत्यक्ष भेटावे लागत नाही आणि त्यांच्यावर विश्वास ठेवावा लागत नाही. पण स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्टवर मात्र विश्वास ठेवावा लागतो.

स्टेकिंग पूल `स्टेकिंग प्रोव्हायडर` उभे करतात. हे डिजिटल प्लॅटफॉर्म जगभरातल्या स्टेकरना जोडतात! स्टेकिंग पूलमध्ये `नोड ऑपरेटर` पूर्ण 32 ETH पैकी काही भाग स्टेक करून नोड चालवतो, आणि उरलेले Ether इतर सहभागी पुरवतात. या सेवेसाठी नोड ऑपरेटरला जास्त यील्ड मिळते.

उरलेल्या स्टेकिंग सहभागींना पूलमधल्या त्यांच्या सदस्यत्वाची खूण म्हणून “Liquid Staking Tokens” (LSTs) दिली जातात. ही `टोकन` पूलमध्ये स्टेक केलेल्या Ether-मधला वाटा दाखवतात. धारकाला त्या वाट्याइतका बक्षिसाचा हिस्सा मिळतो, आणि ती वापरून कधीही आपला स्टेक परत घेता येतो.

फक्त एखादे LST (उदाहरणार्थ Rocket Pool-चे rETH) बाळगून तुम्ही स्टेकिंग पूलमधल्या वाट्याचे मालक होता. होय, तुमचे Ether Ethereum-ला विकेंद्रित करत आहे आणि स्टेकिंग बक्षीसही कमावत आहे!

![](https://app.banklessacademy.com/images/staking-on-ethereum/staking-pools-46c96251.svg)

# Knowledge Check 5

स्टेकिंग पूल कोणता घटक चालवतो?

- [ ] नोड ऑपरेटर

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! नोड ऑपरेटर व्हॅलिडेटर नोड चालवतात, पण पूल स्वतः चालवत नाहीत.

- [ ] उरलेले स्टेकिंग सहभागी

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! स्टेकर Ether पुरवतात, पण पूल चालवत नाहीत.

- [x] स्टेकिंग प्रोव्हायडर

> ℹ️ बरोबर! प्रोव्हायडरच्या स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्टमधून पूल चालवला जातो.

# लिक्विड स्टेकिंग टोकन

`LSTs`-ची सर्वात चांगली गोष्ट म्हणजे तुमचे Ether स्टेक होऊन यील्ड कमावत असतानाही ते `लिक्विड` स्वरूपात राहते.

इथे “लिक्विड” म्हणजे ते परिसंस्थेत मुक्तपणे फिरू शकते. स्टेकिंग पूलमधला वाटा बाळगायचा, पण तो पैशासारखा वापरताही यायचा, अशी कल्पना करा! LSTs स्वॅप करता येतात, कर्जासाठी तारण म्हणून वापरता येतात, किंवा `रिस्टेकिंग` प्लॅटफॉर्मवर ठेवताही येतात. रिस्टेकिंग हा ऐच्छिक मार्ग आहे, जो जास्त यील्डसाठी जास्त धोका घेतो.

LSTs चांगले आहेत, कारण ते स्टेक केलेले Ether सर्वांना उपलब्ध करून देतात. स्टेकिंग पूलमध्ये Ether टाकण्यासाठी सहसा किमान रक्कम ठरलेली असते (साधारण 0.01 ETH). पण LSTs वापरून तुम्हाला तुमच्या आवडत्या `विकेंद्रित एक्सचेंज`वर स्टेक केलेले Ether आणखी लहान प्रमाणातही घेता येते.

# नेटवर्कचे केंद्रीकरण, पुन्हा एकदा!

स्टेकिंग पूल आणि LSTs यांचीही तीच अडचण आहे, जी वेगवेगळ्या स्टेकिंग पद्धतींची होती: **ते वेगवेगळ्या प्रमाणात केंद्रित किंवा विकेंद्रित असतात.**

Rocket Pool-सारख्या स्टेकिंग प्रोव्हायडरनी कोणीही, कुठेही असले तरी स्टेकिंग पूलचा `नोड ऑपरेटर` होऊ शकेल अशी सोय केली आहे. यामुळे नव्या नोड ऑपरेटरना त्यांचा 32 ETH स्टेक उभा करायला मदत होते आणि Ethereum विकेंद्रित व्हायलाही मदत होते. पण इतर काही प्रोव्हायडर फक्त त्यांच्या मोजक्या ओळखीच्यांनाच नोड चालवू देतात, त्यामुळे स्टेक केलेले Ether केंद्रित होण्याचा धोका राहतो.

एखाद्या घटकाच्या ताब्यात स्टेक केलेल्या सर्व Ether-पैकी 33% पेक्षा जास्त गेले, तर तो नेटवर्कवर अडचणी निर्माण करू शकतो. 50% वर Ethereum-ची `विश्वासार्ह तटस्थता` गंभीर धोक्यात येते.

काही मोठे स्टेकिंग प्रोव्हायडर त्या 33% च्या जवळ पोहोचले आहेत. स्टेक अनेक प्रोव्हायडरमध्ये वाटलेला राहिला तर नेटवर्क सुरक्षित राहते.

Ethereum-चे रक्षण करायचे असेल तर नीट माहिती काढायला हवी. `स्टेकिंग पूल` वापरतानाही विकेंद्रीकरणाला पाठिंबा देणारे पर्याय निवडायला हवेत.

![](https://app.banklessacademy.com/images/staking-on-ethereum/network-centralization-again-43bfd55b.svg)

# Knowledge Check 6

खरे की खोटे: नव्या नोड ऑपरेटरना पाठिंबा दिल्याने Ethereum विकेंद्रित व्हायला मदत होते.

- [x] खरे

> ℹ️ बरोबर! जास्त नोड ऑपरेटर म्हणजे फसवणूक पकडणारे जास्त स्वतंत्र व्हॅलिडेटर नोड.

- [ ] खोटे

> ℹ️ पुन्हा प्रयत्न करा! जितके जास्त स्वतंत्र नोड, तितके चांगले.

# rETH - विकेंद्रित स्टेकिंगकडे तुमचा मार्ग

स्टेकर होण्याची वेळ आली आहे: Ethereum-चे रक्षक होण्याची.
आजच्या क्वेस्टसाठी Rocket Pool-वरच्या एका `स्टेकिंग पूल`ची मालकी घेणार आहोत.

🪙 हे सोपे आहे: Rocket Pool-चे `लिक्विड स्टेकिंग टोकन` **rETH** मिंट करा किंवा विकत घ्या.

तुमच्या स्टेकिंग प्रवासातले पहिले पाऊल म्हणून तुम्ही Ether बक्षिसाच्या बदल्यात ब्लॉक हाताळणाऱ्या एका `व्हॅलिडेटर नोड`ला निधी पुरवाल.

**टीप**: rETH मध्ये स्टेकिंगची बक्षिसे टोकनच्या मूल्यातच जोडली जातात. आज तुमच्याकडे 1 rETH असेल, तर वर्षभरानेही 1 rETH-च राहील. फक्त त्याचे मूल्य वाढलेले असेल.

तुमच्या क्वेस्टसाठी शुभेच्छा, एक्सप्लोरर! Ethereum-च्या विकेंद्रित भविष्यासाठी दिलेल्या तुमच्या योगदानाला भरभरून बक्षीस मिळो.

![](https://app.banklessacademy.com/images/staking-on-ethereum/reth-your-path-to-decentralized-staking-a5172608.svg)