# Woordenlijst (Dutch)

> 246 Web3 terms with beginner-friendly definitions, from Bankless Academy. Page: https://app.banklessacademy.com/nl/glossary (each term is anchored at #<anchor>). The English key follows each term in parentheses where it differs; the canonical English glossary is https://app.banklessacademy.com/glossary.md.

## 51%-aanval (51% attack)

Een aanval op de consensus van een blockchain door meer dan de helft van de blokproducerende kracht op het netwerk in handen te krijgen.

## adres (address)

Unieke publieke identificatie van een entiteit op een blockchain.

## afwikkelingslaag (settlement layer)

De "laagste" laag van een blockchain, die de details van afgeronde transacties definitief vastlegt. Ethereum Mainnet is de afwikkelingslaag voor de Layer 2-schaaloplossingen van Ethereum.

## afwikkelingstijd (settlement time)

De tijd die nodig is om een transactie te bevestigen.

## aggregator

Een tool die meerdere bronnen combineert om de meest voordelige opties te bieden.

## airdrop

Het gratis uitdelen van crypto-assets aan gebruikers.

## Allo Protocol

Kort voor Capital Allocation Protocol. Een open-source protocol waarmee groepen gezamenlijk kapitaal efficiënt en transparant kunnen verdelen.

## allowance

Geeft een partij, meestal een smart contract, het recht om een bepaalde hoeveelheid van je tokens te gebruiken in een transactie.

## alternatieve Layer 1 (alternative layer 1)

Layer 1-blockchains anders dan Ethereum en Bitcoin.

## AMM

(Automated Market Maker) Een systeem dat handelsorders automatisch koppelt op basis van een publiek algoritme.

## asynchroon (asynchronous)

Communicatie tussen meerdere deelnemers, waarbij niet iedereen op het moment van het bericht aanwezig hoeft te zijn.

## attestatie (attestation)

Een ondertekende bevestiging dat iets waar is. Op Ethereum publiceren validators attestaties waarmee ze stemmen dat een blok geldig is.

## autonomie (autonomy)

De eigenschap dat je je eigen handelen bepaalt, in plaats van je te voegen naar de kaders van anderen.

## Basenames

Een naamservice op het Base-netwerk die wallets leesbare namen geeft die eindigen op .base.eth.

## batchveiling (batch auction)

Een handelsmethode die in korte tijd veel orders verzamelt en ze samen afhandelt tegen één eerlijke prijs.

## betaalkanaal (payment channel)

Laat twee partijen meerdere keren met elkaar handelen zonder dat elke transactie apart op de blockchain hoeft te worden vastgelegd.

## blob

Goedkope, tijdelijke dataruimte in Ethereum-blokken, gebruikt door Layer 2's om hun transactiebatches te plaatsen.

## block builder

Een gespecialiseerde partij die transacties samenvoegt tot nieuwe blokken, die block proposers vervolgens op het netwerk publiceren.

## block explorer

Zoek- en verkenningstool voor blockchain-data.

## block proposer

De validatornode die door het netwerkalgoritme wordt gekozen om het volgende blok voor de blockchain te selecteren.

## blockchain

Een systeem waarin een register van cryptotransacties wordt bijgehouden op veel computers over de hele wereld.

## blockchain-apps (blockchain apps)

Blockchain-applicaties waarmee je cryptovaluta kunt swappen, web3-social media kunt gebruiken, aan goede doelen kunt doneren of zelfs onchain kunt leren, zoals bij Bankless Academy.

## blockchain-architectuur (blockchain architecture)

De structuren voor hoe data wordt opgeslagen in blockchain-technologie.

## blockchain-technologie (blockchain technology)

Een nieuw type netwerk, gehost op veel computers. Het voegt een nieuwe laag van digitaal eigendom toe aan het internet.

## blockchain-trilemma (blockchain trilemma)

Het probleem dat beschrijft dat een blockchain alle drie de kwaliteiten nodig heeft: veiligheid, schaalbaarheid en decentralisatie.

## blockspace

De hoeveelheid ruimte in elk blok voor het opslaan van transacties en data.

## blok (block)

Een groep transacties op de blockchain.

## blokbeloning (block reward)

Een hoeveelheid van de eigen munt van het netwerk, gegeven aan de voorsteller van een nieuw geldig blok.

## blokhash (block hash)

De unieke identificatie van elk blokbestand. Elk nieuw blok verwijst naar de blokhash van het vorige blok, zodat één aaneengesloten blockchain ontstaat.

## blokproducent (block producer)

Een netwerkdeelnemer die is gekozen om nieuwe blokken met transacties te maken, zoals een miner of validator.

## bridge

Verbinding waarmee twee verschillende blockchain-netwerken met elkaar kunnen communiceren en assets kunnen uitwisselen.

## BTC

Het marktsymbool voor bitcoin.

## censuurbestendig (censorship-resistant)

Geen overheid of bedrijf heeft de macht om te bepalen wat wel of niet is toegestaan.

## centrale bank (central bank)

Een instelling die het geld, de banken en de valuta van een land reguleert.

## centralisatie (centralization)

De concentratie van macht over een heel systeem bij één enkele autoriteit of partij.

## CEX

(Centralized Exchange) Een platform dat tegen een vergoeding cryptohandel coördineert, vergelijkbaar met een effectenbeurs.

## CEX-staking (centralized exchange staking)

Tokens vastzetten via een gecentraliseerde beurs om beloningen te verdienen.

## circulerende voorraad (circulating supply)

Het aantal munten of tokens van een specifieke cryptovaluta dat publiek beschikbaar is om te verhandelen.

## coin

Het eigen asset van een blockchain, vooral gebruikt als betaalmiddel om transacties op het netwerk mogelijk te maken.

## cold wallet

Een type self-custody wallet dat offline op hardware wordt bewaard.

## commerciële bank (commercial bank)

Een bank die geld beheert voor mensen en bedrijven.

## composability

De mogelijkheid om bestaande smart contracts en apps als bouwblokken te combineren tot nieuwe producten.

## consensus

Overeenstemming, vertrouwen en veiligheid in een gedecentraliseerd computernetwerk zoals een blockchain.

## consensusmechanisme (consensus mechanism)

De methode waarmee een blockchain-netwerk beoordeelt welke transacties legitiem zijn en welke frauduleus.

## crypto

(Cryptovaluta) Valuta die eigen zijn aan het internet, niet aan een land. In plaats van door een centrale bank worden ze vaak bestuurd door hun gebruikers.

## cryptografie (cryptography)

Technieken voor veilige communicatie of transacties, die inmenging van buitenaf voorkomen.

## cryptomining (cryptocurrency mining)

Het verifiëren van blockchain-transacties in ruil voor cryptobeloningen, gebruikt op Proof-of-Work-netwerken zoals Bitcoin.

## cryptovaluta (cryptocurrency)

Een valuta die eigen is aan het internet, niet aan een land. In plaats van door een centrale bank wordt die vaak bestuurd door de gebruikers.

## cryptowallet (crypto wallet)

Een app waarmee je je cryptovaluta kunt bewaren, versturen, ontvangen of uitgeven.

## cryptowallet (cryptocurrency wallet)

Een app waarmee je je cryptovaluta kunt bewaren, versturen, ontvangen of uitgeven.

## custodial wallet

Bij een custodial wallet beheert een andere partij de privésleutels, en daarmee de toegang tot je crypto-assets.

## custodian

Een financiële instelling die de verantwoordelijkheid krijgt om je assets te beveiligen.

## custom record

Een zelf ingestelde datavermelding gekoppeld aan een ENS-domein, waarmee je naast standaardadressen extra informatie toevoegt, zoals een website of sociale links.

## DAO

(Decentralized Autonomous Organization) Een organisatiestructuur die blockchain-technologie gebruikt om stemmen en beheer te automatiseren.

## dApp

Een "gedecentraliseerde applicatie" die verbinding maakt met blockchains en gedecentraliseerde netwerken.

## decentralisatie (decentralization)

Het overdragen van controle aan veel individuen in plaats van aan één enkele autoriteit.

## DeFi

(Decentralized Finance) Een set financiële self-custody tools, gehost op een blockchain.

## delegatie (delegation)

Het geven van een specifieke verantwoordelijkheid aan iemand anders, bijvoorbeeld het delegeren van de stemkracht van je tokens.

## democratie (democracy)

Een bestuurssysteem waarin burgers macht uitoefenen door een sleutelrol te spelen in de besluitvorming.

## DEX

(Decentralized Exchange) Een protocol dat handel mogelijk maakt zonder vertrouwde tussenpartijen.

## DEX-aggregator (dex aggregator)

Protocol dat DEX-liquiditeit uit meerdere bronnen combineert in één interface.

## digitale assets (digital assets)

Alles van waarde dat digitaal wordt opgeslagen.

## digitale handtekening (digital signature)

Bewijs, gemaakt met je privésleutel, dat je een bericht of transactie hebt goedgekeurd. Het werkt als een handgeschreven handtekening, maar kan niet worden vervalst.

## doodsspiraal (death spiral)

Een zichzelf versterkende ineenstorting waarbij een dalende prijs acties afdwingt die de prijs nog verder omlaag duwen, zoals bij sommige algoritmische stablecoins.

## double-spend

Hetzelfde digitale geld twee keer uitgeven. Blockchain-consensus bestaat om dit te voorkomen zonder centrale autoriteit.

## encryptie (encryption)

Het omzetten van informatie in een geheime, beveiligde code, om onbevoegde toegang te voorkomen.

## epoch

De tijd die nodig is om een bepaald aantal blokken aan een blockchain toe te voegen.

## ERC-1155

Een standaard om zowel fungibele als non-fungible tokens op Ethereum uit te geven, onder één geoptimaliseerd contract.

## ERC-20

Een standaard voor fungibele tokens op Ethereum. Deze tokens zijn deelbaar en niet-uniek.

## ERC-721

Een standaard voor non-fungible tokens op Ethereum. Deze tokens hebben een unieke digitale identificatie en kunnen niet worden gekopieerd of opgedeeld.

## ETF

(Exchange-Traded Fund) Een beleggingsfonds dat op de aandelenmarkt wordt verhandeld en assets bevat zoals aandelen, goud of bitcoin.

## ETH

(Ether) De eigen cryptovaluta van Ethereum. Gebruikt om transacties op het netwerk uit te voeren, een validatornode te draaien en meer.

## ether

(ETH) De eigen cryptovaluta van Ethereum. Gebruikt om transacties op het netwerk uit te voeren, een validatornode te draaien en meer.

## Ethereum Virtual Machine

De Ethereum Virtual Machine of EVM is software die smart contracts uitvoert en de staat van het Ethereum-netwerk berekent.

## Ethereum-blockchain (ethereum blockchain)

Een publiek grootboek dat transacties en eigendom op het Ethereum-netwerk vastlegt.

## fiat

Een nationale valuta die niet wordt gedekt door een grondstof zoals goud, maar waarde ontleent aan het vertrouwen van het publiek in de uitgever.

## finaliteit (finality)

De garantie dat een bevestigde blockchain-transactie permanent is en niet kan worden teruggedraaid of gewijzigd.

## FOMO

(Fear Of Missing Out) Angst of onrust dat je ergens buiten valt of iets misloopt.

## fork

Een ingrijpende wijziging in een blockchain-netwerk die twee takken oplevert: één die het oude protocol volgt en één die een nieuw protocol volgt.

## fraude (fraud)

In blockchain-economieën: oneerlijke of valse transacties om de hoeveelheid cryptovaluta die iemand bezit te veranderen.

## fraudebewijs (fraud proof)

Bewijs dat een transactie ongeldig is en dat er fraude heeft plaatsgevonden.

## front-running

Andermans wachtende transactie zien en betalen om je eigen transactie eerst te laten verwerken, met winst ten koste van de ander.

## fungibiliteit (fungibility)

De eigenschap dat eenheden onderling inwisselbaar zijn: elke eenheid heeft dezelfde waarde en kan elke andere vervangen, zoals het ene eurobiljet het andere.

## gas

Transactiekosten voor blockchain-netwerken.

## gasless transacties (gasless transactions)

Transacties waarbij de gas fee wordt betaald in het token dat je verhandelt, of door een sponsor wordt gedekt, in plaats van in de eigen munt van het netwerk.

## gecentraliseerd (centralized)

Eén enkele autoriteit of partij beheert het hele systeem.

## gecentraliseerde beurs (centralized exchange)

(CEX) Een centraal platform dat tegen een vergoeding cryptohandel coördineert, vergelijkbaar met een effectenbeurs.

## gecentraliseerde diensten (centralized services)

Bedrijven of partijen die online activiteiten beheren: ze bepalen de regels en kosten en beheren data en content op manieren die vaak hun eigen belangen boven die van gebruikers stellen.

## gedecentraliseerd (decentralized)

Geen enkele autoriteit of partij beheert het systeem.

## gedecentraliseerd geld (decentralized money)

Geld met eigenschappen die door de community worden bepaald, in plaats van door een instelling.

## gedecentraliseerde beurs (decentralized exchange)

(DEX) Een protocol dat handel mogelijk maakt zonder vertrouwde tussenpartijen.

## gedecentraliseerde diensten (decentralized services)

(dApps) Online diensten die automatisering gebruiken om kosten te verlagen en de gebruikerservaring te verbeteren.

## gedelegeerde (delegate)

Het geven van een specifieke verantwoordelijkheid aan iemand anders, bijvoorbeeld het delegeren van de stemkracht van je tokens.

## geld (money)

Een ruilmiddel, rekeneenheid en opslag van waarde, gebruikt om transacties in goederen en diensten mogelijk te maken.

## geldigheidsbewijs (validity proof)

Een wiskundig bewijs dat een batch transacties klopt, zodat een blockchain die kan verifiëren zonder het werk over te doen.

## gelijke kansen (equality of opportunity)

Een eerlijkheidsprincipe waarbij iedereen dezelfde kansen krijgt om te slagen, ongeacht achtergrond of omstandigheden.

## geloofwaardige neutraliteit (credible neutrality)

Een mechanisme dat geen specifieke mensen voortrekt of benadeelt.

## gok (bet)

Geld riskeren in ruil voor grotere beloningen.

## goudstandaard (gold standard)

Een monetair systeem waarin de valuta van een land een waarde heeft die direct aan goud is gekoppeld.

## grootboek (ledger)

Het register van alle transacties die ooit hebben plaatsgevonden.

## gwei

Een eenheid op de Ethereum-blockchain, gelijk aan 0,000000001 ETH (een miljardste), vaak gebruikt om gasprijzen aan te duiden.

## halving

Een gepland moment, ongeveer elke vier jaar, waarop de beloning voor het minen van nieuwe bitcoin wordt gehalveerd.

## handelsroute (trade route)

De route van begintoken naar eindtoken bij een trade.

## handelsroutering (trade routing)

Het plannen van de route van begintoken naar eindtoken bij een trade.

## hardware wallet

Een type self-custody wallet dat privésleutels offline bewaart in een fysiek apparaat.

## hash

Een digitale vingerafdruk van informatie.

## hashfunctie (hashing function)

Een functie die elke invoer omzet in een unieke vingerafdruk (hash) van vaste lengte. Makkelijk te berekenen in één richting, maar praktisch onmogelijk om terug te draaien.

## herstelzin (recovery phrase)

Een herstelzin is een lijst van 12 tot 24 woorden waarmee de publieke sleutel en privésleutel van je wallet worden gegenereerd.

## HODL

(Hold On for Dear Life) Cryptoslang voor je crypto niet verkopen, hoe de markt er ook voor staat.

## hot wallet

Een type self-custody wallet dat permanent met het internet is verbonden.

## inflatie (inflation)

Een algemene stijging van prijzen en daling van de koopkracht van geld.

## intent

Een ondertekend handelsverzoek dat het gewenste resultaat beschrijft, zoals "swap X voor minimaal Y", en de beste route overlaat aan specialisten.

## interoperabiliteit (interoperability)

Het vermogen van verschillende apps, tokens en blockchains om samen te werken en informatie te delen.

## investeren (invest)

Geld in een asset steken, zoals een coin of token, in de verwachting dat die in waarde groeit.

## keten (chain)

Verbindt blokken met data aan elkaar tot een database die niet kan worden gewijzigd of aangepast.

## KYC

(Know-Your-Customer) Een door de overheid voorgeschreven proces om de identiteit van gebruikers te controleren.

## L1

Layer 1 verwijst naar een basisnetwerk zoals Bitcoin of Ethereum.

## L2

Een blockchain die de schaalbaarheid van Ethereum vergroot en tegelijk de veiligheid van Ethereum erft.

## Layer 1

Layer 1 verwijst naar een basisnetwerk zoals Bitcoin of Ethereum.

## Layer 2

Een blockchain die de schaalbaarheid van Ethereum vergroot en tegelijk de veiligheid van Ethereum erft.

## lener (borrower)

Betaalt rente aan uitleners om assets te kunnen lenen.

## Lightning Network

Een betaalnetwerk bovenop Bitcoin dat betaalkanalen gebruikt om alledaagse betalingen direct en goedkoop te maken.

## liquid staking token

Tokens die gestakete ether vertegenwoordigen. Houders verdienen een deel van de stakingbeloningen, in verhouding tot de gestakete hoeveelheid.

## liquidatie (liquidation)

De automatische verkoop van het onderpand van een lener wanneer de waarde te laag wordt om de lening nog veilig te dekken.

## liquide (liquid)

In blockchain-economieën: de mogelijkheid om een digitale asset makkelijk te verhandelen of in smart contracts te gebruiken.

## liquiditeit (liquidity)

De hoeveelheid van een token die beschikbaar is om te verhandelen.

## liquiditeitspool (liquidity pool)

Een gezamenlijke pot met tokens die permissionless token swaps mogelijk maakt.

## LP

(Liquidity Provider) Blockchain-gebruikers die hun tokens aan protocollen uitlenen in ruil voor een deel van de fees.

## LST's (lsts)

Tokens die gestakete Ether vertegenwoordigen. Houders verdienen een deel van de staking-beloningen, evenredig aan het gestakete bedrag.

## Mainnet

Het belangrijkste, live blockchain-netwerk waar transacties echte waarde hebben, in tegenstelling tot testnetwerken. Verwijst vaak naar Layer 1 van Ethereum.

## marktkapitalisatie (market cap)

De totale waarde van een bepaald token of een marktsector.

## maximale voorraad (max supply)

Het maximale aantal coins of tokens dat ooit zal bestaan van een bepaalde cryptovaluta.

## memecoin

Een cryptotoken gebaseerd op een internetmeme, vaak zonder doel of nut.

## meta-aggregator

Een tool die andere aggregators samenbrengt in een extra overzichtslaag.

## MEV

(Maximal Extractable Value) Winst die blokproducenten kunnen maken door transacties binnen blokken te herschikken, toe te voegen of te censureren.

## miner

Een deelnemer aan een Proof-of-Work-netwerk, zoals Bitcoin, die met anderen wedijvert om nieuwe blokken voor te stellen in ruil voor beloningen.

## mining

Het Proof-of-Work-proces waarbij transacties worden geverifieerd en nieuwe blokken aan de blockchain worden toegevoegd, in ruil voor beloningen.

## minten (mint)

Het uitgeven van nieuwe fungibele of niet-fungibele cryptotokens op een bepaalde blockchain.

## monetair beleid (monetary policy)

Hoe een centrale bank de hoeveelheid geld beheert die in een economie circuleert.

## netwerk-governance (network governance)

Het proces waarmee een gedecentraliseerde community het eens wordt over functies en upgrades van het netwerk.

## neutraliteit (neutrality)

Het principe dat alle deelnemers gelijk worden behandeld, zonder voorkeur voor een gebruiker of groep.

## NFT

(Non-fungible Token) Een token met een unieke ID dat niet gekopieerd kan worden, in tegenstelling tot een fungibel token zoals Ether zonder unieke identificatie.

## node

Een computer met blockchain-software die een kopie van het grootboek bewaart en helpt het netwerk te verifiëren.

## node-operator (node operator)

Een lid van de Ethereum-community dat een validatornode draait om transacties op het netwerk te verwerken.

## offchain

Elke actie of data die buiten de blockchain plaatsvindt, bijvoorbeeld op gewone servers of in ondertekende berichten.

## onchain

Vastgelegd op een blockchain-netwerk. Verwijst naar acties op cryptonetwerken zoals Ethereum.

## onchain governance

Het geautomatiseerde systeem dat wijzigingen aan de structuur van een blockchain regelt.

## onchain identiteit (onchain identity)

Een publieke identiteit opgebouwd uit je blockchain-activiteit en -gegevens, zoals een ENS-naam gekoppeld aan je wallet-adres.

## onderpand (collateral)

Een asset die een lener aan een uitlener toezegt als zekerheid voor de terugbetaling van een lening.

## onramp

Een dienst die gewoon geld, zoals dollars of euro's, omzet in cryptovaluta. Offramps doen het omgekeerde.

## open internet

Een toegankelijke digitale ruimte waar informatie, diensten en communicatie voor alle gebruikers beschikbaar zijn, zonder controle door gecentraliseerde partijen.

## open source

Software waarvan de broncode door iedereen bekeken, aangepast en verbeterd kan worden.

## optimistic rollup

Een Layer 2-rollup die aanneemt dat alle transacties in zijn batch geldig zijn, tenzij een fraudebewijs tijdens een bezwaarperiode het tegendeel aantoont.

## oracle

Een dienst die externe informatie, zoals marktprijzen, naar de blockchain brengt zodat smart contracts die kunnen gebruiken.

## orderboek (order book)

Een lijst met koop- en verkooporders tegen verschillende prijzen. Traditionele beurzen matchen transacties via deze lijst.

## OTC

(Over the Counter) Transacties die rechtstreeks met private partijen worden gesloten.

## over the counter

(OTC) Transacties die rechtstreeks met private partijen worden gesloten.

## peer

Een persoon of partij die als gelijke wordt behandeld.

## peer-to-peer

Verbindingen tussen meerdere partijen zonder dat er een tussenpersoon nodig is.

## peg

Een methode om de waarde van twee of meer assets gelijk aan elkaar te houden.

## permissionless

Zonder dat je toestemming van welke partij dan ook nodig hebt.

## phishing

Een vorm van social engineering waarbij de aanvaller zich voordoet als een vertrouwd persoon of vertrouwde organisatie om slachtoffers gevoelige informatie te ontfutselen of geld afhandig te maken.

## POAP

Een POAP (Proof of Attendance Protocol) is een badge die een betrouwbaar bewijs van ervaringen in je wallet bewaart, zoals het succesvol afronden van een les.

## PoS

(Proof of Stake) Consensus waarbij validators een stake vastzetten om het netwerk te beveiligen.

## prijsimpact (price impact)

Hoeveel jouw eigen trade de prijs op een DEX beweegt, afhankelijk van de omvang van de trade.

## primaire naam (primary name)

De ENS-naam die aan je wallet-adres is gekoppeld, zodat apps je naam tonen in plaats van een lang adres.

## private transactieroutering (private transaction routing)

Transacties rechtstreeks naar blokbouwers sturen in plaats van naar de publieke wachtrij, zodat front-running-bots ze niet zien.

## privésleutel (private key)

Een privésleutel geeft toegang tot je wallet en laat je crypto-assets naar andere wallets sturen.

## Proof-of-Stake (proof of stake)

Een consensusmethode die blokproducenten willekeurig selecteert op basis van de stake die elke deelnemer in het protocol heeft vastgezet.

## Proof-of-Work (proof of work)

Een consensusmethode waarbij miners rekenkracht (het "werk") inzetten in een wedstrijd om geldige blokken voor te stellen.

## pseudoniem (pseudonymous)

Handelen onder een zelfgekozen naam die je echte identiteit verbergt.

## publiek (public)

Publieke blockchains laten iedereen het grootboek van de blockchain inzien.

## publiek goed (public good)

Een publiek goed is een product of dienst die voor alle leden van de samenleving beschikbaar is.

## publieke sleutel (public key)

Een code die van je privésleutel is afgeleid en die je veilig kunt delen. Je wallet-adres wordt van je publieke sleutel afgeleid.

## quadratic funding

Een crowdfundingmechanisme dat beschikbare middelen vergroot, waarbij individuele donaties van elke omvang als stemmen tellen. Hoe breder de steun, hoe groter de impact!

## red flag

Een waarschuwingssignaal voor gevaar.

## restaking

Gestakete Ether opnieuw inzetten om ook andere protocollen te helpen beveiligen en valideren, in ruil voor beloningen.

## RetroPGF

(Retroactive Public Goods Funding) Een mechanisme om projecten te financieren op basis van de impact die ze al hebben gehad.

## rollup

Een Layer 2-schaaloplossing die veel transacties buiten de hoofdblockchain verwerkt en ze daarna in één batch plaatst, wat de doorvoer verhoogt en de kosten verlaagt.

## sandwich attack

Een aanval waarbij bots vlak voor en na jouw trade handelen om de prijs te bewegen, en zo winst maken ten koste van jou.

## Satoshi Nakamoto

De pseudonieme bedenker van Bitcoin. Tot op de dag van vandaag weet niemand wie het echt is.

## scam-token

Een cryptotoken dat alleen wordt gelanceerd om geld van investeerders te stelen.

## schaalbaarheid (scalability)

Het vermogen van een blockchain om een groeiende hoeveelheid werk, transacties en gebruik aan te kunnen met minimale hinder voor gebruikers.

## schaars (scarce)

Slechts beperkt beschikbaar.

## schaarste (scarcity)

Het slechts beperkt beschikbaar zijn.

## seed phrase

Een groep willekeurige woorden die je wallet bij het instellen genereert; ze vormen de hoofdsleutel tot ALLE accounts van die wallet. DEEL JE SEED PHRASE NOOIT MET IEMAND, OM GEEN ENKELE REDEN.

## self-custodial

Een manier om je assets te bewaren waarbij alleen jij er toegang toe hebt.

## self-custody

Een manier om je assets te bewaren waarbij alleen jij er toegang toe hebt.

## self-custody wallet

(Ook wel: non-custodial wallet) Met een self-custody wallet heb jij als enige controle over je privésleutels, die op hun beurt je crypto-assets beheren.

## sharding

Het opsplitsen van één blockchain in meerdere blockchains die parallel naast elkaar draaien om de schaalbaarheid te vergroten.

## sidechain

Een aparte blockchain die parallel aan een hoofdblockchain draait, verbonden via een bridge, met eigen validators en eigen beveiliging.

## slashing

Een straf op Proof-of-Stake-netwerken die een deel van de stake van een validator vernietigt bij aantoonbaar valsspelen, zoals het ondertekenen van twee conflicterende blokken.

## slippage

Het verschil tussen de prijs die je verwacht en de prijs die je krijgt op het moment dat je trade wordt uitgevoerd.

## slippagetolerantie (slippage tolerance)

De maximale prijsverandering die je accepteert voor een trade. Beweegt de prijs meer dan dit, dan wordt de trade geannuleerd.

## smart contract

Computercode die de voorwaarden van een overeenkomst automatisch uitvoert.

## smart wallet

Een wallet die wordt aangestuurd door een smart contract in plaats van één privésleutel, met functies zoals accountherstel en inloggen met passkeys.

## social engineering

Iemand manipuleren om gevoelige of vertrouwelijke informatie te delen, zoals wachtwoorden of seed phrases.

## solo staker

Een node-operator die een onafhankelijke validatornode draait.

## solo staking

Zelf een validatornode draaien om transacties te verwerken in Proof-of-Stake-systemen.

## solver

Een specialist die met anderen concurreert om de intent van een gebruiker tegen de best mogelijke prijs uit te voeren.

## spot-ETF (spot etf)

Een ETF die de echte asset bezit, zoals bitcoin, zodat mensen er via de traditionele aandelenmarkt in kunnen beleggen.

## stablecoin

Een token dat is ontworpen om een stabiele waarde te houden, meestal 1:1 gekoppeld aan een valuta zoals de Amerikaanse dollar.

## stablecoin-uitgever (stablecoin issuer)

Het bedrijf of de organisatie die een stablecoin creëert en de reserves beheert die de waarde dekken.

## stake

De hoeveelheid van een financiële asset die iemand in een cryptoprotocol heeft vastgezet. Het staat voor financiële betrokkenheid bij het protocol: "skin in the game".

## staker

Een lid van de Ethereum-community dat Ether aan een validatornode levert in ruil voor beloningen.

## staking

Het tijdelijk vastzetten van een deel van je crypto in een smart contract voor een bepaalde periode, in ruil voor rente ("beloningen").

## staking pool

Op Ethereum: smart contracts waarmee stakers Ether leveren aan de validatornode van een andere staker.

## staking-aanbieders (staking providers)

Digitale platforms die staking als dienst aanbieden, meestal via staking pools.

## standaardrecord (standard record)

Een gangbaar gegeven dat aan een ENS-domein is gekoppeld, zoals een wallet-adres, avatar of e-mailadres.

## swap

Een ruil van het ene token naar het andere.

## tegenpartijrisico (counterparty risk)

Het risico dat een andere partij haar deel van een afspraak niet nakomt.

## token

Eenheden die assets of rechten kunnen vertegenwoordigen en die op een bestaande blockchain zijn gebouwd.

## token allowance

Een afspraak tussen een wallet en een smart contract die beperkte of onbeperkte toegang geeft tot een specifiek token.

## tokenpaar (token pair)

De twee gekoppelde cryptovaluta's waaruit een liquiditeitspool bestaat.

## tokenverdeling (token distribution)

De manier waarop tokens over verschillende groepen belanghebbenden worden verdeeld.

## TPS

(Transactions Per Second) Een maat voor de schaalbaarheid van een blockchain: het aantal transacties dat deze per seconde verwerkt.

## trade

Assets of geld ruilen voor iets waardevols; geld-werkwoord op de skill cube.

## transactie (transaction)

Een vastlegging van een overdracht, geldelijk of anderszins, op de blockchain.

## transactiedoorvoer (transaction throughput)

Hoeveel transacties een blockchain tegelijk kan verwerken, meestal gemeten in transacties per seconde (TPS).

## transactiehash (transaction hash)

De unieke identificatie van elke transactie, afgeleid van de transactiegegevens, de digitale handtekening van de verzender en een eenmalig nummer dat dubbele transacties voorkomt.

## trustless

Werkt zonder dat je mensen of instellingen hoeft te vertrouwen (automatisch, niet in handen van één persoon).

## tussenpartij (intermediary)

Een partij of dienst die mensen met elkaar verbindt om een uitwisseling van waarde of informatie mogelijk te maken.

## tussentoken (intermediary token)

Een token dat in het midden van een handelsroute zit, dus niet het begin- of eindtoken.

## TVL

(Total Value Locked) De totale waarde aan assets die op een specifieke plek is vastgezet.

## tweefactorauthenticatie (2 factor authentication)

Een extra beveiligingslaag die controleert of degene die toegang wil tot een online account echt is wie die zegt te zijn.

## uitgeven (spend)

Je crypto-assets gebruiken om voor goederen of diensten te betalen.

## uitlener (lender)

Zet assets in om rente te verdienen.

## validating bridge

Een bridge-contract dat opnames zelf verifieert, zodat je geen externe autoriteit hoeft te vertrouwen.

## validator

Een deelnemer aan een Proof-of-Stake-netwerk die stake vastzet om transacties te controleren en blokken voor te stellen, en beloningen verdient voor eerlijk werk.

## validatorclient (validator client)

De software die een validatornode draait om nieuwe blokken voor te stellen en te controleren op een Proof-of-Stake-netwerk.

## validatornode (validator node)

Een computer die wordt gedraaid door een lid van de Ethereum-community. Deze verwerkt transacties op het netwerk in ruil voor beloningen.

## vault

Een smart contract dat gestorte tokens bewaart en aan het werk zet, en inleggers een token geeft dat hun aandeel vertegenwoordigt.

## veiligheid (security)

Het vermogen van een blockchain om hacks, code-exploits en economische aanvallen te weerstaan en gewoon te blijven functioneren.

## verdienen (earn)

Waarde bijdragen in ruil voor beloningen; een geld-werkwoord op de skill cube.

## veto

Een stem waarmee een governance-voorstel wordt afgewezen.

## waarde-extractie (value-extraction)

Een bedrijfspraktijk waarbij gebruikers worden uitgebuit via hoge kosten, dataverzameling en oneerlijke voorwaarden.

## waardecreatie (value-creation)

Een bedrijfspraktijk gericht op het maken van innovatieve, hoogwaardige producten en diensten voor gebruikers en de economie.

## wachtwoordmanager (password manager)

Een app die je wachtwoorden veilig opslaat en voor elk account een sterk, uniek wachtwoord kan genereren.

## wallet

Een wallet is een applicatie of apparaat waarmee je crypto-assets op de blockchain verstuurt en ontvangt.

## wallet-app (wallet app)

Een app op je computer of telefoon waarmee je verbinding maakt met je wallet op de blockchain.

## wallet-provider (wallet provider)

De maker van de software waarmee je je wallet gebruikt. Deze providers bezitten je wallet niet, maar vormen een brug die je toegang geeft tot je account op de blockchain.

## web2

Het internet van gecentraliseerde platforms en accounts, zonder blockchain-infrastructuur.

## web3

Het internet van blockchains, waar gebruikers hun assets en data in eigen beheer houden (self-custody).

## yield farm

Een DeFi-protocol waarin gebruikers tokens storten om beloningen te verdienen. Yield farming is jagen op de beste van die beloningen.

## zero-knowledge

Een wiskundige methode waarmee de ene partij kan bewijzen dat een bewering klopt, zonder verdere informatie erover prijs te geven.

## ZK-rollup (zk rollup)

Een Layer 2-rollup die zero-knowledge-bewijzen gebruikt om wiskundig op de Layer 1-blockchain aan te tonen dat zijn gebundelde transacties geldig zijn.