Podstawy portfela

Wprowadzenie do portfeli

Witaj, Odkrywco Bankless!

Czas zanurzyć się głębiej w blockchainowym multiwersum. Każdy Odkrywca prędzej czy później tworzy portfel kryptowalutowy.

Portfele przypominają konta ze znanego ci internetu Web2. Portfel służy do logowania się do ekosystemu blockchaina, czyli Web3, gdzie korzystasz z kryptowaluty i łączysz się z aplikacjami blockchain!

W tej lekcji poznasz portfele, ich działanie i sposoby na bezpieczne przechowywanie kryptowalut. Na koniec pokażemy, jak utworzyć własny portfel i wejść do blockchaina Ethereum, domu Bankless Academy.

Czym jest portfel

Czym właściwie jest portfel kryptowalutowy?

Krótka definicja: to konto na blockchainie, które przechowuje cyfrowe aktywa i służy do logowania w aplikacjach blockchain.

To jak własny sejf w internecie, do którego tylko ty masz klucz. Jednocześnie ten sejf działa jak zwykłe konto na stronie: robisz zakupy, wysyłasz i odbierasz kryptowalutę, korzystasz z blockchaina.

W odróżnieniu od kont Web2, które znasz, jeden portfel daje dostęp do całego blockchaina i do bardzo wielu aplikacji. To jak jedno konto do całego internetu.

Czy tworzenie portfela jest trudne?

Kiedyś było trudne, dziś portfel utworzy praktycznie każdy.

Jeśli umiesz pobrać i zainstalować program na komputerze (albo aplikację na telefonie), utworzenie pierwszego portfela nie sprawi ci kłopotu.

Trudniejsza część to utrzymanie portfela w bezpieczeństwie, ale o tym za chwilę!

Wybór aplikacji portfela też może onieśmielać. To program, który instalujesz na urządzeniu, żeby korzystać z portfela na blockchainie. Polecamy zacząć od aplikacji Zerion: jest przyjazna i obsługuje wiele popularnych blockchainów. Gdy poczujesz się pewniej w Web3, sprawdzisz innych dostawców i utworzysz kolejne portfele.

Test wiedzy 1

Portfel to:

• [ ] Blockchain

• [ ] Kryptowaluta

• [ ] Cyfrowy przedmiot kolekcjonerski

• [ ] Konto na blockchainie

Portfele i odzyskiwanie hasła

Oto jedna z najważniejszych rzeczy o portfelach Web3: Nie ma tu „resetowania” ani „zmiany hasła”.

Większość z nas przywykła do takich funkcji. Zapominasz hasło, klikasz przycisk, robisz kilka kroków i masz nowe. Proste.

W portfelach kryptowalutowych tak nie jest. Przez sposób działania blockchainów portfel przy tworzeniu dostaje „adres” i skomplikowane „hasło”, a ty ich nie wybierasz.

Tej pary adresu i hasła nie da się zmienić, choć w każdej chwili możesz utworzyć nowy portfel. Niektóre nowsze portfele dodają funkcje odzyskiwania, ale nigdy na nich nie polegaj. Poznajmy te szczególne adresy i hasła bliżej, żeby korzystać z nich pewnie!

Klucz publiczny portfela

Adres portfela powstaje z klucza publicznego. Traktuj adres jak nazwę użytkownika: zwykle wygląda jak przypadkowy ciąg liter i cyfr.

Przykład: 0xe1887fF140BfA9D3b45D0B2077b7471124acD242

Niektóre usługi Web3 pozwalają zrobić łatwiejszą do zapamiętania wersję adresu, ale to temat na inną lekcję.

Możesz też myśleć o adresie jak o adresie domu. Jest publiczny, każdy go widzi i mówi innym, gdzie wysłać ci aktywa, nie zdradzając nic osobistego.

Udostępnianie adresu portfela jest całkowicie bezpieczne.

Uwaga: jedna aplikacja portfela może przechowywać wiele par kluczy prywatnych i publicznych.

Klucz prywatny portfela

Jeśli adres jest jak adres domu, to klucz prywatny jest jak klucz do drzwi. To „hasło” do środków i aktywów.

Przykład: eceac283e04f121cbd40b69e16ab9dec0220df80bf092a4c72b53e69cf74d215

Udostępnianie tego klucza nigdy nie jest bezpieczne: możesz stracić portfel i wszystko, co w nim jest.

Wiele osób radzi, żeby nie zapisywać go cyfrowo. Kto ma klucz prywatny, ma dostęp do zawartości portfela.

To coś więcej niż hasło. Nie da się go zresetować, gdy stracisz do niego dostęp.

Na szczęście większość aplikacji blockchain nie każe wpisywać długiego ciągu znaków przy każdym przelewie czy podpisie transakcji. Klucz prywatny zwykle działa cicho w tle.

Test wiedzy 2

Adres portfela jest jak twój _____, a klucz prywatny jak twój _____ .

• [ ] Numer rozliczeniowy / Numer konta

• [ ] Adres e-mail / Kod pocztowy

• [ ] Adres domu / Klucz do domu

• [ ] Numer telefonu / Numer paszportu

Fraza odzyskiwania

Przy tworzeniu nowego portfela aplikacja poda ci frazę odzyskiwania.

Nazywana też „frazą seed” lub „frazą sekretną”, ta lista słów daje dostęp do portfela i aktywów, gdy:

• Aplikacja portfela lub urządzenie zawiedzie albo się zepsuje.
• Urządzenie zginie lub zostanie skradzione.
• Chcesz mieć portfel na kilku urządzeniach.

Fraza to zwykle 12 do 24 słów zapisujących unikalną daną. Z niej powstają klucz publiczny i klucz prywatny portfela.

Odzyskiwanie portfela nie zmienia ani nie resetuje kluczy.

Fraza działa jak klucz główny: odtwarza każdą parę kluczy w portfelu. Nigdy nikomu jej nie udostępniaj.

Test wiedzy 3

Czy fraza odzyskiwania da ci dostęp do portfela, gdy urządzenie zginie lub się zepsuje?

• [ ] Nie

• [ ] Tak

Rodzaje portfeli

Tak jak istnieje wiele rodzajów oprogramowania, istnieje wiele rodzajów portfeli. Oto cztery główne kategorie:

• 🏦 Portfele powiernicze: za twoje klucze prywatne odpowiada strona trzecia.
• 👤 Portfele samodzielnego przechowywania (niepowiernicze): za klucze odpowiadasz ty.

Portfel samodzielnego przechowywania ma dwie odmiany:

• 🔥 Gorące portfele: oprogramowanie na komputerze lub telefonie.
• 🧊 Zimne portfele: urządzenie (jak pendrive), które trzymasz w bezpiecznym miejscu.

Usłyszysz też o nowości: inteligentny portfel uruchamia kod, co daje logowanie passkey i odzyskiwanie konta.

Każdy portfel ma inne zastosowanie. Spokojnie, dziś utworzymy tylko jeden.

Portfele powiernicze

Klucz prywatny otwiera dostęp do portfela, więc jego bezpieczeństwo jest bardzo ważne!

Usługi typu portfel powierniczy oferują giełdy kryptowalut, na przykład Coinbase i Kraken. To one są powiernikiem portfela: przechowują twoje klucze prywatne. Z ich serwisów korzystasz jak ze zwykłej strony, czyli logujesz się mailem i resetowalnym hasłem.

Niektórym to wystarczy, ale wymaga zaufania, że strona trzecia zabezpieczy aktywa i da dostęp, gdy zechcesz je wymienić lub gdzieś wysłać. Dostęp do części aplikacji blockchain może też być ograniczony.

Test wiedzy 4

Czy w portfelu powierniczym kontrolujesz swój klucz prywatny?

• [ ] Tak

• [ ] Nie

Portfel niepowierniczy

Portfel samodzielnego przechowywania (jak Zerion czy Trezor) to taki, w którym w pełni kontrolujesz klucz prywatny. Nie masz żadnego powiernika i tylko ty odpowiadasz za bezpieczeństwo klucza.

Takie portfele dają najszerszy dostęp i najwięcej wolności w świecie Web3. Żadna strona trzecia nie zamrozi twoich środków ani nie obejdzie się z nimi niedbale.

Kompromisem jest ryzyko: gdy stracisz dostęp do frazy odzyskiwania albo klucz prywatny wycieknie, zwykle niewiele da się zrobić, by odzyskać portfel.

Niezależnie od wyboru warto dobrze poznać zasady bezpieczeństwa portfela. Damy ci kilka wskazówek przed końcem lekcji.

Test wiedzy 5

Czy w portfelu samodzielnego przechowywania odpowiadasz za swój klucz prywatny?

• [ ] Tak

• [ ] Nie

Gorące portfele

W Web3 często usłyszysz określenia „gorący” i „zimny portfel”.

Gorący portfel to portfel, do którego wchodzisz przez aplikację na urządzeniu, na przykład Zerion. Podobnie jak wiele aplikacji Web2, aplikacja portfela jest stale połączona z internetem.

Klucz prywatny jest zaszyfrowany i przechowywany w aplikacji, a używany tylko wtedy, gdy korzystasz z blockchaina. Nazwa „gorący” bierze się właśnie z tego stałego połączenia klucza z internetem.

Gorące portfele są wygodne przy drobnych, codziennych operacjach, tak jak fizyczny portfel w kieszeni. Dziś utworzymy właśnie gorący portfel!

Zimne portfele

Im głębiej wchodzisz w Web3, tym więcej ciekawych kompromisów technologicznych poznajesz.

Zimne portfele dają wyższe bezpieczeństwo kosztem wygody. W zimnym portfelu klucz prywatny leży na dedykowanym urządzeniu (jak pendrive czy dysk zewnętrzny). Żeby wejść do portfela na blockchainie, musisz fizycznie podłączyć to urządzenie do komputera. Klucz nigdy nie łączy się bezpośrednio z internetem i stąd nazwa „zimny”.

Uchodzą za bezpieczniejsze niż gorące portfele, bo klucz prywatny leży offline, poza zasięgiem cyfrowych napastników.

Ledger i Trezor to przykłady zimnych portfeli.

Test wiedzy 6

Który rodzaj portfela uchodzi za najbezpieczniejszy?

• [ ] Wszystkie portfele są mniej więcej takie same

• [ ] Gorący portfel

• [ ] Portfel powierniczy

• [ ] Zimny portfel

Bezpieczeństwo portfela

Gorący czy zimny, portfel samodzielnego przechowywania wymaga dobrych nawyków bezpieczeństwa.

🖊️ Zapisz frazę odzyskiwania na trwałym materiale (laminowany papier, a nawet stal) i schowaj w bardzo bezpiecznym miejscu. Nigdy nie pokazuj jej ani klucza prywatnego. To coś więcej niż hasło.

🔍 Sprawdzaj szczegóły przy każdym przelewie i podpisie, nawet drobnym: pomyłek nie da się cofnąć.

🔭 Sprawdź aplikacje blockchain, zanim podłączysz portfel lub podpiszesz ich transakcje.

💰 Do prób i eksploracji Web3 używaj portfeli z małymi kwotami, a cenne aktywa rozłóż na kilka portfeli.

🛡️ Uważaj na oszustwa, które nakłaniają do podpisania szkodliwych transakcji lub zgód. Nasza lekcja Bezpieczeństwo w Web3 pokazuje, jak je rozpoznać.

Test wiedzy 7

Jak najbezpieczniej chronić frazę odzyskiwania?

• [ ] Zapisz ją na trwałym materiale i schowaj w bezpiecznym miejscu.

• [ ] Zapisz ją na komputerze i wydrukuj.

• [ ] Zrób zrzut ekranu i zapisz go w telefonie.

• [ ] Zapisz ją w menedżerze haseł.

Czas utworzyć pierwszy portfel!

Będzie ci potrzebny, jeśli chcesz odebrać dowód ukończenia tej misji!

Dostępnych jest kilka aplikacji typu gorący portfel z samodzielnym przechowywaniem. W dalszej części lekcji zajmiemy się portfelem Zerion, bo:

• ⚙️ Działa z większością aplikacji blockchain.
• ⚡ Interfejs jest bardzo płynny i prosty w obsłudze.
• 💻 Ma rozszerzenie do przeglądarek Chrome, Brave, Edge, Opera i Firefox.
• 📱 Jest też aplikacją mobilną na Androida i iOS.
• 🗣️ Obsługuje wiele języków.

Koniec lekcji tuż-tuż, a w nim instrukcja tworzenia portfela w Zerionie!

Test wiedzy 8

Czy Zerion to aplikacja portfela powierniczego?

• [ ] Tak

• [ ] Nie