Misingi ya blockchain

Jifunze kuhusu muundo wa msingi wa teknolojia ya blockchain.

Utangulizi

Teknolojia ya blockchain ni njia mpya kabisa ya kuhifadhi na kufuatilia data, huku ikifanya data hiyo ipatikane kwa mtu yeyote. Ni njia ya kupanga data katika orodha moja ya umma ya miamala yote ya zamani, ambayo mtu yeyote anaweza kuiona lakini hakuna anayeweza kuihariri. Orodha hii ya umma ya miamala inaitwa daftari la blockchain.

Baada ya kuchunguza matabaka ya blockchain, utaelewa muundo unaoonyeshwa na zana ya blockchain iitwayo kichunguzi cha bloku: orodha ya bloku, miamala iliyomo ndani ya bloku hizo, na maelezo ya kila muamala. Ili kuiona ikifanya kazi, jaribu Etherscan, kichunguzi maarufu cha bloku cha Ethereum.

Muundo wa blockchain

Neno blockchain linaweza kutumika kama nomino (blockchain ya Bitcoin) au kama kivumishi (teknolojia ya blockchain). Kwa vyovyote vile, blockchain inamaanisha muundo mzima ambao sarafu za kripto zimejengwa juu yake.

Tukikaribia kutoka nje, kuna ngazi 3 za muundo ndani ya blockchain:

Blockchain nzima imeundwa na bloku zilizounganishwa kwa mfuatano
Bloku zimeundwa na makundi ya miamala yaliyowekwa pamoja
Miamala ni uhamishaji wa thamani, au maagizo kwa programu, kati ya anwani kwenye mtandao

Ngazi hizi tatu kwa pamoja zinaunda daftari la kriptografia: historia isiyoweza kubadilishwa ya miamala yote iliyofanyika kwenye mtandao.

Jaribio la maarifa 1

Blockchain ni nini?

[ ] Makundi ya miamala yaliyopangwa yaitwayo bloku
[ ] Rekodi ya pamoja inayoonekana na wote lakini isiyoharirika
[ ] Bloku zilizounganishwa kwa mfuatano
[ ] Yote yaliyo hapo juu

Kuchunguza daftari

Katika mifumo ya kawaida ya pesa, tunaamini wahusika wa tatu kama benki wafuatilie kiasi cha pesa alichonacho kila mtu. Lakini ili kuwa Bankless kikweli, tunataka mfumo usiotulazimu kuamini taasisi moja iendeshe daftari.

Daftari ni orodha ya miamala YOTE iliyowahi kufanyika kwenye blockchain, na kwenye blockchain za umma mtu yeyote anaweza kuiona. Makundi tofauti ya miamala kutoka kwenye daftari huunda bloku zinazotengeneza blockchain kwa pamoja.

Miamala mipya inapoongezwa kwenye daftari, salio lililohifadhiwa kwenye kila anwani linasasishwa; miamala ya zamani haiwezi kubadilishwa. Ni kama kumruhusu yeyote aone historia ya miamala ya akaunti ya benki ya kila mtu, wakati wowote.

Miamala kwenye daftari

Tuangalie mifano ya miamala:

Alice anatuma 5 ETH kwa Bob
Bob anatuma 2 ETH kwa Charlie

Kila muamala unaonyesha mabadiliko ya kiasi cha sarafu ya kripto kwa kila anwani, hivyo jumla ya miamala yote NDIYO kiasi cha sarafu ya kripto kilichopo kwenye kila anwani.

⇒ Alice amepoteza 5 ETH

⇒ Bob amepata jumla ya 3 ETH (amepokea 5, ametuma 2)

⇒ Charlie amepata 2 ETH

Jaribio la maarifa 2

Lipi kati ya haya ni kweli kuhusu madaftari ya blockchain za umma?

[ ] Miamala yote ni ya umma na ya zamani haibadiliki
[ ] Daftari linafuatilia kiasi cha kripto kilichopo kwenye kila anwani
[ ] Daftari linakua kadri miamala mipya inavyoongezwa
[ ] Yote yaliyo hapo juu

Ugatuzi

Miamala iliyo kwenye daftari la blockchain haibadiliki, na zaidi ya hapo inashirikiwa na kusambazwa kwenye mtandao mkubwa wa kompyuta. Ili kuhakikisha hakuna taasisi moja yenye uwezo wa kubadilisha data, nakala za daftari la blockchain zinahifadhiwa kwenye kompyuta nyingi, ziitwazo nodi, kote kwenye mtandao.

Data hii inayoshirikiwa ndiyo inayofanya daftari la blockchain kuwa lililogatuliwa. Hakuna mamlaka wala taasisi moja inayodhibiti data. Blockchain kama Ethereum pia ni za umma kwa sababu daftari linaweza kuonwa na mtu yeyote.

Kwa somo hili, kumbuka tu kwamba data ya daftari inashirikiwa kwenye kompyuta nyingi zinazoendesha mtandao wa Ethereum.

Jaribio la maarifa 3

Ni nini kinachofanya blockchain igatuliwe?

[ ] Taasisi moja tu ndiyo inayoweza kuandika kwenye blockchain
[ ] Inakidhi masharti ya ugatuzi yaliyowekwa na serikali
[ ] Hakuna taasisi moja inayodhibiti daftari lililo kwenye kompyuta nyingi
[ ] Daftari linahifadhiwa kwenye seva moja salama

Muundo wa bloku

Kipengele muhimu cha blockchain ni kwamba data ya miamala ya zamani haiwezi kubadilishwa baada ya kuingizwa kwenye bloku. Sababu ni kwamba kila bloku ina heshi ya bloku ya kipekee, kama alama ya kidole, inayotumika kuunganisha bloku moja baada ya nyingine. Hakuna anayeweza kubadilisha miamala ya zamani bila kubadilisha alama hiyo na alama ya KILA bloku inayofuata, kwa sababu kila alama inategemea ile iliyotangulia.

Kwa hiyo kila bloku ni kundi la miamala, pamoja na alama ya kipekee (heshi ya bloku yake) inayohesabiwa kutokana na yaliyomo ndani yake. Bloku zinaunganishwa kwa sababu kila moja inarejea alama ya bloku iliyotangulia, na kutengeneza blockchain moja.

Jaribio la maarifa 4

Kusudi la heshi ya bloku ni nini?

[ ] Kusimba data ya bloku ili isisomeke
[ ] Kuunganisha bloku na kuzuia data ya zamani kubadilishwa
[ ] Kuhakikisha miamala inafika kwenye anwani sahihi
[ ] Kuhakikisha blockchain inabaki iliyogatuliwa

Ndani ya bloku

Kumbuka, data ya bloku ni kundi la miamala iliyowekwa pamoja. Tukiangalia ndani ya bloku moja, tunaona orodha ya miamala na baadhi ya data kuhusu aliyetengeneza bloku hiyo.

Kutoka kwenye mfano wetu wa awali wa daftari, miamala hiyo miwili inaweza kuwekwa kwenye bloku moja, au kutawanywa kwenye bloku kadhaa kwa muda. Lakini haijalishi imo kwenye bloku ipi, yote hatimaye inaingizwa kwenye daftari zima la blockchain.

Alice anatuma 5 ETH kwa Bob
Bob anatuma 2 ETH kwa Charlie

Kumbuka pia kwamba kila bloku lazima irejee heshi ya bloku iliyotangulia ili kuunganisha blockchain.

Jaribio la maarifa 5

Ni taarifa gani zilizomo ndani ya bloku?

[ ] Taarifa zote zilizomo kwenye bloku zilizotangulia
[ ] Chochote kinachohusu blockchain, kwa kuwa bloku haina kikomo
[ ] Data ya miamala na rejea ya bloku iliyotangulia
[ ] Data yote ya miamala iliyozalishwa ndani ya muda maalum

Miamala mmoja mmoja

Data ya blockchain yoyote ni orodha ya miamala, yaani rekodi za pesa zilizohamishwa kati ya watumiaji. Kila muamala lazima utiwe saini ya kidijitali ya mtumaji ili uwe halali.

Hiki ndicho unachofanya unapothibitisha muamala kwa mkoba: unatia saini yako ya kidijitali kuidhinisha muamala. Ni sawa na kutia saini hundi au risiti kwa mkono.

Miamala inaweza kuwa rahisi, kama kutuma mali za kripto, au tata zaidi, kama kubadilisha mali au kusakinisha msimbo maalum unaojiendesha unapoamilishwa, ujulikanao kama mikataba mahiri.

Mwisho, kila muamala una kitambulisho cha kipekee, heshi ya muamala, ambacho hakuna muamala mwingine unao. Hii inarahisisha kurejea muamala wowote baadaye na inahakikisha maelezo yake hayabadiliki.

Jaribio la maarifa 6

Data kwenye blockchain ni orodha ya miamala iliyopangwa kwenye bloku. Mifano ya miamala hiyo ni pamoja na:

[ ] Kutuma au kupokea mali za kripto
[ ] Kubadilisha ukubwa wa bloku
[ ] Kuhariri data ya zamani ya blockchain
[ ] Yote yaliyo hapo juu

Anwani za watumiaji

Anwani ni kitambulisho cha umma ambacho mtu yeyote anaweza kukitafuta kwenye blockchain. Kama anwani ya barua pepe, yeyote anaweza kutuma pesa kwenye anwani hiyo, lakini ni yule tu anayedhibiti ufunguo wa siri ndiye anayeweza kufungua na kutumia pesa zilizopo hapo.

Kwenye Ethereum, anwani huanza daima na _0x__________ na ina herufi na tarakimu 42 zinazotokana na ufunguo wa umma wa anwani hiyo.

Tunapoangalia muamala mmoja kwenye kichunguzi cha bloku, tunaona anwani ya From: na ya To:. Hii haituambii watu wanaodhibiti anwani hizo ni akina nani, lakini inamwezesha mtumiaji yeyote kufuatilia mwendo wa sarafu ya kripto kwenye daftari zima la blockchain.

Jaribio la maarifa 7

Ni kauli ipi ya kweli kuhusu anwani za blockchain?

[ ] Ni vitambulisho vya umma vya wahusika kwenye blockchain
[ ] Kwenye Ethereum daima huanza na 0x
[ ] Anayedhibiti ufunguo wa siri anaweza kutumia pesa zilizopo hapo
[ ] Yote yaliyo hapo juu