Basics ng Wallet

Panimula sa Wallet

Kumusta, Bankless Explorer!

Panahon na para lumalim pa ang paglalakbay mo sa blockchain multiverse. Kailangan sa huli ng bawat Explorer dito na gumawa ng crypto wallet.

Parang account ang wallet mula sa web2 internet na sanay ka na. Gagamitin mo ang wallet para mag-log in sa blockchain ecosystem, na tinatawag ding web3, kung saan magagamit mo ang cryptocurrency at makaka-connect sa mga blockchain app!

Sa lesson na ito, ipakikilala namin sa iyo ang mga wallet, kung paano ito gumagana, at kung paano panatilihing secure ang cryptocurrency mo. Tatapusin natin ito ng gabay kung paano mag-set up ng wallet at ma-access ang Ethereum blockchain, ang tahanan ng Bankless Academy.

Kahulugan ng Wallet

Ano ba talaga ang crypto wallet?

Sa maikling salita: isang account sa isang blockchain, na ginagamit para mag-store ng digital asset at mag-log in sa mga blockchain app.

Parang may sarili kang personal na safe sa internet, at ikaw lang ang may hawak ng susi para buksan ito. Kasabay nito, parang regular na website account din ang safe na ito. Puwede mo itong gamitin para bumili, magpadala o tumanggap ng cryptocurrency, at makipag-interact sa isang blockchain.

Pero hindi tulad ng mga web2 account na sanay ka na, kaya ng iisang wallet na ma-access ang buong blockchain, pati ang napakaraming blockchain app. Parang may iisang account ka para sa buong internet.

Mahirap ba gumawa ng wallet?

Dati mahirap ito, pero ngayon, madali nang makagawa ng wallet ang kahit sino.

Kung komportable ka nang mag-download at mag-install ng software sa computer mo (o app sa phone mo), wala kang problemang gagawin ang una mong wallet.

Ang mas mahirap na bahagi sa pamamahala ng wallet ay ang pananatiling secure nito, na tatalakayin natin sa susunod!

Baka pakiramdam mo rin nakakatakot ang pagpili ng wallet app. Ito ang app na iino-install mo sa device mo para ma-access ang wallet mo sa blockchain. Inirerekomenda naming magsimula sa Zerion wallet app: madali itong gamitin at may access sa maraming popular na blockchain. Habang lalo kang nagiging komportable sa web3, malamang mag-eksplora ka ng ibang provider at gagawa ng mga bagong wallet.

Pagsusulit ng Kaalaman 1

Ano ang wallet?

• [ ] Isang blockchain

• [ ] Isang cryptocurrency

• [ ] Isang digital collectible

• [ ] Isang blockchain account

Mga Wallet at Pagbawi ng Password

Narito ang isa sa pinakamahalagang bagay na dapat mong maintindihan tungkol sa mga web3 wallet: Walang “password reset” o “password change”.

Sanay tayong lahat sa mga feature na ito. Kapag nakalimutan natin ang password, nagki-click lang tayo ng button, gumagawa ng ilang hakbang, at makakakuha ng bagong password. Madali.

Iba ito sa mga crypto wallet. Dahil sa kung paano gumagana ang mga blockchain, binibigyan ang mga wallet ng “address” at kumplikadong “password” kapag ginawa ang mga ito, at hindi mo ito pinipili.

Hindi mababago ang kombinasyong ito ng address at password, pero puwede ka pa ring gumawa ng bagong wallet kung kailangan mo. May mga mas bagong wallet na nagdadagdag ng recovery feature, pero huwag masyadong umasa dito. Alamin pa natin ang tungkol sa mga espesyal na address at password na ito, para maging kumpiyansa tayong gamitin ang mga ito!

Ang Public Key ng Wallet Mo

Ang address ng wallet mo ay ginawa mula sa public key nito. Isipin mong parang username ang address: kadalasan mukha itong random na hanay ng mga letra at numero.

Halimbawa: 0xe1887fF140BfA9D3b45D0B2077b7471124acD242

Posibleng gumawa ng mas madaling tandaang bersyon nito gamit ang ilang web3 service, pero lesson iyon para sa ibang pagkakataon.

Puwede mo ring isipin ang address mo na parang address ng bahay. Pampubliko ito, kahit sino ay puwedeng makakita nito, at sinasabi nito sa iba kung saan puwedeng magpadala ng crypto asset sa iyo, nang hindi nililitaw ang anumang personal na impormasyon tungkol sa iyo.

Ganap na ligtas ibahagi ang address ng wallet mo.

Tandaan: Kaya ng iisang wallet app na maghawak ng maraming pares ng public/private key.

Ang Private Key ng Wallet Mo

Kung parang address ng bahay ang address mo, ang private key naman ay parang susi sa pintuan. Ito ang “password” sa pondo at mga asset mo.

Halimbawa: eceac283e04f121cbd40b69e16ab9dec0220df80bf092a4c72b53e69cf74d215

Hindi kailanman ligtas ibahagi ang key na ito: puwede mong mawala ang wallet mo at lahat ng laman nito.

Inirerekomenda ng karamihan na huwag mo pa itong i-save nang digital. Sinumang may access sa private key ay may access din sa kahit anong laman ng wallet.

Higit pa ito sa isang simpleng password. Hindi mo ito puwedeng i-reset kapag nawalan ka ng access dito.

Sa kabutihang-palad, hindi kailangan ng karamihan ng mga blockchain app na i-type mo ang mahaba at kumplikadong hanay ng character tuwing magpapadala ka ng pondo o pipirma ng blockchain transaction. Karaniwang tahimik na gumagana ang private key sa likod ng eksena.

Pagsusulit ng Kaalaman 2

Ang wallet address mo ay parang iyong _____ at ang private key mo ay parang iyong _____ .

• [ ] Routing Number / Account Number

• [ ] Email address / Zip code

• [ ] House address / House key

• [ ] Phone Number / Passport Number

Recovery Phrase

Kapag nag-set up ka ng bagong wallet, bibigyan ka ng wallet app mo ng recovery phrase.

Tinatawag ding “seed phrase” o “secret phrase”, ang hanay ng mga salitang ito ay puwedeng gamitin para ma-access ang wallet mo at crypto asset kung:

• Bigla-biglang nag-fail o nasira ang wallet app o device mo.
• Nawala o ninakaw ang device mo.
• Gusto mong ma-access ang wallet mo sa maraming device.

Karamihan sa recovery phrase ay listahan ng 12 hanggang 24 na salita na kumakatawan sa isang natatanging piraso ng datos. Ginagamit ang datos na ito para gumawa ng parehong public key at private key ng wallet mo.

Hindi binabago o rine-reset ng wallet recovery ang mga key.

Ang recovery phrase mo ay parang master key: kaya nitong buuin muli ang bawat key pair sa wallet mo. Huwag kailanman ibahagi ang recovery phrase mo.

Pagsusulit ng Kaalaman 3

Puwede mo bang ma-access ang wallet mo gamit ang recovery phrase kung nasira o nawala ang device mo?

• [ ] Hindi

• [ ] Oo

Mga Uri ng Wallet

Kung paanong maraming uri ng computer software, marami ring uri ng wallet. Tingnan natin ang apat na pangunahing kategorya:

• 🏦 Mga Custodial wallet: kung saan responsable ang isang third party sa mga private key mo.
• 👤 Mga Self-custody (non-custodial) wallet: kung saan ikaw ang responsable sa mga private key mo.

May dalawang uri ng self-custody wallet:

• 🔥 Mga Hot wallet: software sa desktop o phone mo.
• 🧊 Mga Cold wallet: piraso ng hardware (tulad ng memory stick) na itinatago mo sa ligtas na lugar.

Baka marinig mo rin ang tungkol sa mga smart wallet: bagong uri na nagpapatakbo ng code, na nagbibigay-daan sa mga extra tulad ng passkey login at account recovery.

Iba-iba ang gamit ng bawat wallet. Wag mag-alala, isang wallet lang ang gagawin natin ngayon.

Mga Custodial Wallet

Dahil binubuksan ng private key mo ang access sa wallet mo, sobrang halaga ng pananatili nitong ligtas at secure!

Kabilang sa mga serbisyong custodial wallet ang cryptocurrency exchange tulad ng Coinbase at Kraken. Sila ang custodian ng wallet mo: inaalagaan nila ang private key mo para sa iyo. Ina-access mo ang mga serbisyo nila tulad ng kahit anong website (may email login at nare-reset na password).

Baka ito na lang ang kailangan ng ilan, pero kailangan mong pagtiwalaan ang mga third party na ito para i-secure ang crypto asset mo at bigyan ka ng access kapag gusto mong i-trade o ipadala ito sa iba. Gayundin, limitado ang access mo sa ilang blockchain app.

Pagsusulit ng Kaalaman 4

Kontrolado mo ba ang private key mo sa isang custodial wallet?

• [ ] Oo

• [ ] Hindi

Non-custodial Wallet

Ang self-custody wallet (tulad ng Zerion o Trezor) ay kapag lubos mong kontrolado ang private key mo. Walang custodian, at ikaw lang ang responsable sa pananatiling ligtas ng private key mo.

Nag-aalok ang mga wallet na ito ng pinakamalawak na access at kalayaan sa mundo ng web3. Hindi ka na kailangang mag-alala tungkol sa isang third party na nagpi-freeze o mali ang pag-handle ng pondo mo.

Ang kapalit ay ang risk: kung mawalan ka ng access sa recovery phrase mo, o na-compromise ang private key mo, kadalasan kaunti na lang ang magagawa mo para maibalik ang access sa wallet.

Anumang daan ang piliin mo, malaking tulong na maging pamilyar at komportable sa seguridad ng wallet. Magbibigay kami ng ilang tip bago mo tapusin ang lesson na ito.

Pagsusulit ng Kaalaman 5

Ikaw ba ang responsable sa private key mo sa isang self-custody wallet?

• [ ] Oo

• [ ] Hindi

Mga Hot Wallet

Madalas mong maririnig ang mga terminong “hot” at “cold wallet” sa web3.

Ang hot wallet ay wallet na ina-access sa pamamagitan ng app sa device mo, halimbawa ang Zerion app. Katulad ng maraming web2 app, palaging naka-connect sa internet ang wallet app.

Naka-encrypt at naka-store ang private key mo sa loob ng wallet app, at ina-access lang ito kapag nakikipag-interact ka sa blockchain. Tinawag na 'hot wallet' ang mga wallet na ito dahil sa “hot” na koneksyon na ito sa pagitan ng internet at private key mo.

Maginhawa ang hot wallet para sa maliliit na pang-araw-araw na transaksyon, tulad ng pisikal na wallet na dala mo sa bulsa. Gagawa tayo ng hot wallet ngayon!

Mga Cold Wallet

Habang lumalalim ang paglalakbay mo sa web3, mas makikilala mo ang isang mundong puno ng kawili-wiling trade-off sa teknolohiya.

Nagbibigay ang cold wallet ng mas mataas na seguridad sa halagang mas mahirap gamitin. Sa cold wallet, naka-store ang private key mo sa dedikadong hardware device (tulad ng memory stick o external hard drive). Kailangan mong pisikal na i-connect ang hardware wallet sa computer mo para ma-access ang wallet mo sa blockchain. Hindi kailanman direktang naka-connect sa internet ang private key mo. Tinawag na 'cold wallet' ang mga ito dahil dito sa “cold” na koneksyon sa internet.

Malawakang itinuturing itong mas secure kaysa sa mga hot wallet, dahil naka-store nang offline ang private key mo, wala sa abot ng mga digital na umaatake.

Ang Ledger at Trezor ay halimbawa ng mga cold wallet.

Pagsusulit ng Kaalaman 6

Alin sa mga sumusunod na uri ng wallet ang itinuturing na pinaka-secure?

• [ ] Halos pareho lang ang lahat ng wallet

• [ ] Isang hot wallet

• [ ] Isang custodial wallet

• [ ] Isang cold wallet

Seguridad ng Wallet

Kahit hot o cold ang self-custody wallet mo, sanayin ang mga matalinong gawi sa seguridad na ito:

🖊️ Isulat ang recovery phrase mo sa matibay na materyal (laminated paper o steel) at itago sa napakaligtas na lugar. Huwag ibahagi ito o ang private key mo. Higit pa ito sa password.

🔍 I-double-check ang mga detalye bago magpadala ng pondo o pumirma, kahit maliit na halaga: hindi na mababawi ang mga pagkakamali.

🔭 Mag-research muna sa anumang blockchain app bago mag-connect o pumirma ng transaksyon nito.

💰 Gumamit ng wallet na may kaunting pondo para mag-explore sa web3, at ipamahagi ang malalaking asset sa maraming wallet account.

🛡️ Mag-ingat sa scam na nanlilinlang sa iyong pumirma ng mapaminsalang transaksyon: tingnan ang lesson naming Seguridad sa Web3 kung paano makilala ang mga ito.

Pagsusulit ng Kaalaman 7

Ano ang pinakaligtas na paraan para protektahan ang recovery phrase mo?

• [ ] Isulat ito sa matibay na materyal at itago sa ligtas na lugar.

• [ ] I-save ito sa computer mo at i-print.

• [ ] Kumuha ng screenshot at i-save sa phone mo.

• [ ] I-save ito sa password manager mo.

Handa ka nang gumawa ng una mong wallet!

Sa katunayan, kakailanganin mo ito kung gusto mong i-claim ang patunay na natapos mo ang quest na ito!

May ilang self-custody, hot wallet apps na available ngayon. Susuriin natin ang Zerion wallet sa natitirang bahagi ng lesson na ito dahil:

• ⚙️ Compatible ito sa karamihan ng mga blockchain app.
• ⚡ Napakasmooth at madaling gamitin ng interface nito.
• 💻 May browser extension ito para sa Chrome, Brave, Edge, Opera, at Firefox.
• 📱 Available din ito bilang mobile app para sa mga user ng Android at iOS.
• 🗣️ Sinusuportahan ng Zerion ang iba't ibang wika.

Malapit na tayong matapos sa lesson na ito, kung saan ibabahagi namin sa iyo ang mga instruksyon sa pag-set up ng wallet mo gamit ang Zerion!

Pagsusulit ng Kaalaman 8

Custodial wallet app ba ang Zerion?

• [ ] Oo

• [ ] Hindi