DeFi’ye Giriş

Merkeziyetsiz finansın temellerini anla.

DeFi Nedir

DeFi, merkeziyetsiz finansın kısaltmasıdır: halka açık blokzincir ağları üzerinde çalışan finansal ürünler, protokoller ve uygulamalar ekosistemi.

DeFi, geleneksel finansal hizmetlere yerleşik ve açık bir alternatiftir; kripto varlıklarını çalıştırmak için bir dizi araç sunar. Merkezi bir borsadan kripto almanın ötesinde fırsatlar verir ve herkesin merkeziyetsiz, Bankless bir yaşam kurmasını sağlar.

Neden DeFi?

DeFi, internet bağlantısı olan herkese gelişmiş finansal araçlara erişim verir: yatırım, alım satım, borç verme ve borç alma, staking.

DeFi bu araçları kullanıcılara şeffaf ve açık biçimde sunar. Herkes koda bakıp sözleşmenin söylediği işi yapıp yapmadığını doğrulayabilir. Bankaların paranla kapalı kapılar ardında yaptıklarının tam tersi.

Ayrıca ortada kimin gireceğine karar veren bir kurum yok: kimse seni geri çeviremez, hesabını donduramaz ya da kapatamaz.

Bilgi Kontrolü 1

DeFi neyin kısaltmasıdır?

[ ] Dijital finans
[ ] Merkeziyetsiz finans
[ ] Deregülasyon alanı
[ ] Merkeziyetsiz fonlama

Getiri Kazanmak

Birçok DeFi protokolü, kripto varlıklarını çalıştırarak faiz ve başka ödüller kazanmanı sağlar. Normalde bir banka ya da finans şirketi gerektiren ürünlere, geleneksel finansın evrak işleri, onay süreçleri ve diğer dertleri olmadan erişirsin.

DeFi bedava değil: her işlem için küçük bir ağ ücreti ödersin ve birçok protokol de ücret alır. Ama bu maliyetler genelde daha düşük ve tamamen şeffaftır, banka masrafı yoktur ve hiçbir kurum erişimine ya da kazancına kapı tutamaz. DeFi bu yüzden popüler.

Bilgi Kontrolü 2

Kripto ile nasıl getiri kazanabilirsin?

[ ] Bir DeFi protokolüne yatırıp faiz kazanarak
[ ] Bir DeFi protokolüne yatırıp ödül kazanarak
[ ] Yukarıdakilerin ikisi de
[ ] Kriptoda getiri kazanılmaz

DeFi ile Neler Yapabilirsin

DeFi işlemleri izinsizdir. Bu, herkesin varlık alıp satmak ya da takas etmek için kullanabileceği halka açık bir blokzincir demektir. Hiçbir üçüncü taraf faaliyeti kontrol etmez ya da denetlemez. Bu işlemleri, DApp olarak bilinen merkeziyetsiz uygulamalar yürütür.

dApp'ler ve DeFi platformları dünyanın her yerinde 7/24 çalışır. Çoğu, dolar değerini sabit tutmak için tasarlanan tokenlar olan stablecoinler üzerinde çalışır (Stablecoin'leri Anlamak dersimize bak). Şimdi DeFi'deki en yaygın dört faaliyeti tanıtacağız: yatırım, alım satım, borç verme ve borç alma, staking.

Bilgi Kontrolü 3

Boşluğu doldur: DeFi işlemleri ____.

[ ] Bedavadır
[ ] Kontrollüdür
[ ] İzinsizdir
[ ] Merkezidir

Yatırım

En yaygın DeFi işlemi, gelecekte daha değerli olacağı beklentisiyle kripto para satın almaktır. Buna yatırım denir.

HODL, kripto varlıklarını uzun süre elde tutmayı anlatan bir terimdir. Kime sorduğuna göre HODL memi ya HOLD yazım hatasından gelir ya da Hold On for Dear Life'ın kısaltmasıdır.

DeFi, yeni coin ve tokenlara merkezi borsalarda (CEX) listelenmeden önce erken erişim verebilir.

Bilgi Kontrolü 4

HODL ne demek?

[ ] HOLD'un yanlış yazımı
[ ] Hold On for Dear Life
[ ] Kriptoyu uzun süre elde tutmak
[ ] Yukarıdakilerin hepsi

Alım Satım

Merkeziyetsiz borsa (DEX), farklı kripto token ve coinler arasındaki güncel kurları gösterir. Alıcılarla satıcıları bir araya getirip bir para biriminin diğeriyle takasını kolaylaştıran dijital bir pazar yeri olarak çalışır.

Bir DEX takasındaki taraflar birbirini tanımak ya da birbirine güvenmek zorunda değildir. Hatta DEX ile takas yapıyormuşsun gibi görünebilir. Ama çoğu durumda DEX, iki kullanıcının cüzdanları arasındaki takası izinsiz biçimde kolaylaştıran likidite havuzları oluşturur.

Ne Olmuş Yani?

Net varlığın ne olursa olsun herkes alım satım yapabilir ve piyasalara katılabilir. Herkes zincir üstü protokoller aracılığıyla bir pozisyona girip çıkabilir.

Bilgi Kontrolü 5

DEX nedir?

[ ] Merkeziyetsiz borsa
[ ] Türev borsası
[ ] Kripto endeks fonu
[ ] Hiçbiri

Borç Verme ve Borç Alma

DeFi'de borç verme ve borç alma, banka ya da aracı kuruma gerek olmadan kredi sunar. Borç verme bunun yerine eşler arası düzeyde yapılır: dApp'ler borç vereni ve borç alanı doğrudan bağlar. Borç veren faiz kazanır, borç alan krediyi faiziyle geri öder.

Borç almak için önce kredinin değerinden fazla kriptoyu teminat olarak yatırırsın. Teminatının değeri fazla düşerse krediyi kapatmak için otomatik satılır. Buna tasfiye denir ve DeFi kredilerinin kredi notu kontrolü olmadan güvende kalma yöntemi budur.

Bilgi Kontrolü 6

Boşluğu doldur: DeFi'de borç verme _____ düzeyde yapılır.

[ ] gelirden borca
[ ] eşler arası
[ ] bankadan müşteriye
[ ] gelirden faize

Staking

Staking çoğu zaman borç vermeyle aynı kefeye konur, ama farklıdır: ortada borç alan yoktur. Ethereum ağını güvende tutmaya yardım etmek için ether kilitlersin, ağ da karşılığında sana ödül öder.

Stake edilen fonlar bir süre kilitli kalabilir ve kurallara uymayan doğrulayıcılar paylarının bir kısmını kaybeder, yani dürüstlük kazandırır. Merkezi borsalar da staking sunar, ama DeFi varlıklarının kontrolü sende kalırken daha çok seçenek verir. Daha fazlası için Ethereum'da Staking dersimize bak.

Bilgi Kontrolü 7

Kriptonu bir ağı güvende tutmak için ödül karşılığında kilitlemek neye örnektir?

[ ] Alım satım
[ ] Staking
[ ] Borç alma
[ ] HODL'lamak

DeFi'nin Dezavantajları

Hacker'lar

Para ve teknolojinin olduğu yerde sistemi hack'lemenin yolunu arayanlar da vardır. DeFi protokolleri ve kullanıcıları sık hedeftir, bu yüzden güvenlik alışkanlıkları önemlidir.

Risk

DeFi kodla çalışır: akıllı sözleşmeler. Bu koddaki bir hata ya da açık, fonları boşaltmak için kullanılabilir. Piyasalar da risk getirir: fiyatlar düşünce krediler tasfiye edilebilir, stablecoinler de sabit değerini kaybedebilir.

Başvuracak yer yok

Bir müşteri hizmetleri hattı yok, işler ters giderse başvurabileceğin bir şirket ya da devlet kurumu da yok. Kaybolan ya da çalınan fonlar genelde geri alınamaz veya iade edilmez.

Bilgi Kontrolü 8

DeFi'deki risklerden biri nedir?

[ ] Hiç risk yok
[ ] Banka kredini reddedebilir
[ ] Merkezi bir otorite fonlarını dondurabilir
[ ] Kodda bir hata olabilir