Zrozumieć stablecoiny

Używaj dolarów, euro i innych walut na blockchainie.

Najważniejsze wnioski

Stablecoiny to blockchainowy odpowiednik waluty fiat, takiej jak dolar czy euro.

Stablecoiny wydaje się zwykle jako tokeny (na przykład ERC-20 na Ethereum) i krążą one dziś w wielu blockchainach. Pozwalają użytkownikom DeFi szybko przechodzić między wartością fiat a wartością krypto, nie opuszczając blockchaina.

Istnieje kilka kategorii stablecoinów, każda z własnymi kompromisami i profilem ryzyka.

Stablecoiny mogą dawać wyższe odsetki roczne niż fiat w tradycyjnym banku, choć regulacje określają dziś, kto i na jakich zasadach może taki zysk oferować.

Po co trzymać stablecoiny?

Stablecoiny stały się fundamentem ekosystemu DeFi. Po osiągnięciu około 140 miliardów USD podaży w szczycie 2022 roku (na wykresie poniżej) łączna podaż przekroczyła 300 miliardów w 2026 roku, a w 2025 roku stablecoiny rozliczyły ponad 30 bilionów dolarów wartości transakcji, czyli więcej, niż przetworzyła w tym samym roku Visa.

Dlaczego cieszą się takim popytem:

Stabilność: trzymanie stablecoinów w portfelu samodzielnego przechowywania przypomina trzymanie waluty fiat, tyle że na blockchainie. Przy stablecoinie takim jak USD Coin (USDC) od firmy Circle możesz oczekiwać, że utrzyma wartość 1:1 wobec dolara amerykańskiego, podczas gdy ceny aktywów takich jak ether czy bitcoin się wahają.
Elastyczność: skoro ta powiązana wartość istnieje jako token na blockchainie, łatwo przechodzić między wartością fiat a wartością krypto.
Dostęp: stablecoiny otwierają drogę do wielu zdecentralizowanych usług finansowych, jak pożyczanie bez pozwoleń czy udzielanie pożyczek na procent.
Bezpieczeństwo: dzięki kryptografii przechwycenie lub podrobienie transakcji jest wyjątkowo trudne.

Sposób, w jaki stablecoin utrzymuje równowartość 1:1 wobec swojego odpowiednika fiat, czyli parytet, to jego najważniejsza cecha. Tak jak waluta fiat jest warta tyle, ile fundamenty, które za nią stoją, tak mechanizm parytetu decyduje o wartości twoich środków.

Kategorie stablecoinów

Są trzy popularne strategie utrzymywania parytetu ceny przez stablecoina:

💵 Zabezpieczone fiatem: zabezpieczone 1:1 rezerwami prawdziwej waluty.
🔗 Zabezpieczone kryptowalutami: nadzabezpieczone depozytami krypto w protokołach DeFi.
🔃 Algorytmiczne: zamiast pełnego zabezpieczenia algorytmy równoważące podaż, projekt o burzliwej historii.

1. Stablecoiny zabezpieczone fiatem

Stablecoiny zabezpieczone fiatem utrzymują wartość, wydając stałą podaż tokenów pokrytą rezerwami prawdziwej waluty. Ich cena on-chain wynika z ekonomii popytu i podaży: mało kto chce zapłacić więcej niż jednego prawdziwego dolara za dolara wartości on-chain, więc po prostu handluje gdzie indziej. Aby zaspokoić większy popyt, emitent stablecoina blokuje kolejne środki fiat i o tyle samo zwiększa podaż tokenów.

Znane stablecoiny zabezpieczone fiatem to USDT od Tethera i USD Coin (USDC) od Circle. Circle wydaje też odpowiednik powiązany z euro, EURC.

Emitenci stablecoinów zarabiają na różne sposoby. Inwestują część rezerw fiat w krótkoterminowe obligacje skarbowe USA i ekwiwalenty gotówki, a także stosują model mieszany: pobierają opłaty transakcyjne i oferują usługi pożyczkowe.

Innowacja i filantropia dzięki stablecoinom zabezpieczonym fiatem: Glo Dollar

Glo Foundation podchodzi do przychodów z rezerw nowatorsko dzięki Glo Dollar (USDGLO), swojemu stablecoinowi zabezpieczonemu dolarem: odsetki z rezerw finansują programy dochodu podstawowego dla osób w skrajnym ubóstwie. Samo trzymanie USDGLO to już wbudowana filantropia. Jak działa Glo Dollar, przeczytasz tutaj.

Na co zwrócić uwagę przy stablecoinach zabezpieczonych fiatem:

Raportowanie rezerw: posiadacze potrzebują pewności, że ich tokeny mają pokrycie jeden do jednego w rezerwach fiat. Większość emitentów publikuje poświadczenia (niezależny księgowy potwierdza, że rezerwy istniały danego dnia), co jest słabsze niż pełny audyt finansów emitenta; żaden duży emitent obecnie takiego audytu nie publikuje. Circle wydaje miesięczne poświadczenia dla USDC (Deloitte), a Tether, historycznie nieprzejrzysty co do pokrycia, publikuje dziś poświadczenia kwartalne (BDO).
Regulacje: w USA ustawa GENIUS Act (podpisana w lipcu 2025) wymaga od emitentów płatniczych stablecoinów rezerw 1:1 w gotówce i krótkoterminowych obligacjach skarbowych USA oraz zakazuje im wypłacania odsetek posiadaczom. W UE ramy MiCA skłoniły duże giełdy do wycofania niezgodnych z nimi stablecoinów, jak USDT, dla europejskich użytkowników.
Ryzyko cenzury: USDC i USDT podlegają rządowym dochodzeniom, więc inteligentne kontrakty tych tokenów mają funkcję zamrażania, która blokuje środki użytkownika on-chain w razie nieakceptowanej aktywności. Ta funkcja obejmuje także portfele niepowiernicze.

Wysoki stopień centralizacji w segmencie stablecoinów zabezpieczonych fiatem zostawia dużo miejsca na poprawę, jeśli chodzi o trzymanie wartości powiązanej z fiatem w sposób natywny dla krypto.

2. Stablecoiny zabezpieczone kryptowalutami

Stablecoiny zabezpieczone kryptowalutami są bardziej przejrzyste i zdecentralizowane, a te cechy eliminują część ryzyk. Utrzymują parytet do fiata dzięki rezerwom w aktywach krypto. Ponieważ zmienność rynku krypto wpływa na łączną wartość tych rezerw, takie stablecoiny są nadzabezpieczone, czasem nawet do 200%! Wszystkie aktywa zabezpieczające widać on-chain, więc masz całodobowy wgląd w rzeczywisty skład swojego stablecoina.

Najbardziej znany przykład w tej kategorii to USDS od Sky, następca Dai (DAI) od MakerDAO, pierwszego stablecoina zabezpieczonego kryptowalutami, po tym jak MakerDAO zmieniło w 2024 roku nazwę na Sky. Czystszym podejściem do decentralizacji jest LUSD od Liquity, oparty wyłącznie na nadzabezpieczonych depozytach ETH.

Struktura zabezpieczenia DAI, poprzednika USDS (czerwiec 2023)

Na co zwrócić uwagę:

Wycena zabezpieczenia: rezerwy stablecoina to zwykle krypto, inne stablecoiny, a nawet inne klasy aktywów. USDS jest na przykład oparty na ETH, stablecoinach, aktywach ze świata rzeczywistego jak obligacje skarbowe USA oraz kilku mniejszych składnikach. Aby ograniczyć ryzyko tak różnych aktywów, USDS jest nadzabezpieczony (w chwili pisania tego tekstu). Nawet gdyby cena ETH runęła o 20%, USDS wciąż miałby dość zabezpieczenia na pokrycie swoich tokenów. Dalsze wahania cen w całym koszyku mogą jednak zacząć nadgryzać parytet.
Ryzyko kontrahenta: oparcie się na wielu klasach aktywów zwiększa szansę, że któreś z nich wpadnie w kłopoty i wpłynie na wartość twoich środków. Za to na każde pojedyncze ryzyko masz tylko ekspozycję ułamkową.
Ryzyko zarządzania: tym typem stablecoina i jego skarbcem zarządza zdecentralizowana grupa głosujących. To oznacza ryzyko błędu ludzkiego lub przejęcia zarządzania.

3. Stablecoiny algorytmiczne

Te tokeny próbują utrzymać parytet, automatycznie równoważąc własną podaż zamiast trzymać pełne zabezpieczenie: algorytm on-chain wycofuje tokeny z obiegu, gdy cena rynkowa spada poniżej parytetu, i mintuje nowe, gdy rośnie powyżej. Na papierze obiecuje to stablecoina bez banków i bez zabezpieczenia. W praktyce czysta wersja tego projektu zawiodła, i to katastrofalnie.

Sztandarowy przykład to UST od Terry, którego algorytm zawsze pozwalał wymienić 1 UST na tokeny LUNA warte 1 dolara. W maju 2022 roku masowa wyprzedaż UST zmusiła algorytm do wybicia ogromnych ilości LUNA, co zwaliło jej cenę i wywołało kolejną falę wyprzedaży: spirala śmierci starła około 40 miliardów dolarów w kilka dni. UST nigdy nie odzyskał parytetu.

Projekty, które przetrwały, porzuciły czysty model. Frax, kiedyś częściowo algorytmiczny, przeszedł w 2023 roku na 100% zabezpieczenia; jego obecny stablecoin frxUSD opiera się na rezerwach obejmujących tokenizowane fundusze obligacji skarbowych USA, a FRAX pełni dziś rolę tokena zarządzania protokołem.

Z gruzów wyrosła osobna, nowoczesna kategoria: projekty hybrydowe, czyli „syntetyczne dolary”, jak USDe od Etheny. Trzymają one zabezpieczenie w krypto plus przeciwstawne pozycje handlowe, które znoszą ruchy ceny (osłona „delta-neutralna”). Są zabezpieczone, ale w nowatorski sposób i z własnymi ryzykami, jak zależność od giełd trzymających te pozycje oraz od warunków rynkowych, w których taka osłona pozostaje opłacalna.

Na co zwrócić uwagę:

Ryzyko spirali śmierci: czysty parytet algorytmiczny zależy od nieprzerwanego zaufania rynku. Gdy zaufanie pęka, mechanizm podaży potrafi wzmocnić krach zamiast go zatrzymać, a zabezpieczenia do wykupu już nie ma.
Wysoki próg techniczny: musisz rozumieć, co naprawdę stoi za tokenem i w jakich warunkach to pokrycie może zawieść, żeby zbudować zaufanie oraz świadomość ryzyka i zysku.
Ryzyko nowej technologii: projekty hybrydowe i syntetyczne w większości nie przeszły pełnego cyklu rynkowego. Używaj tylko tokenów z kilkoma audytami inteligentnych kontraktów od najlepszych audytorów i pamiętaj, że audyt nie chroni przed wadliwym projektem ekonomicznym.

Wybór stablecoina

Którego stablecoina najlepiej trzymać? Jak zawsze w DeFi, odpowiedź zależy od twoich potrzeb, wartości i tolerancji ryzyka.

Krótkie przypomnienie każdej kategorii:

💵 Zabezpieczone fiatem: podejście tradycyjne, najbliższe trzymaniu fiata on-chain.
- Wartości: konwencjonalność, zaufanie instytucjonalne.
- Ryzyka: nieprzejrzyste pokrycie, możliwość zamrożenia środków przez dostawcę.
🔗 Zabezpieczone kryptowalutami: zrównoważone podejście natywne dla krypto, rozkładające ryzyko zabezpieczenia na wiele klas aktywów.
- Wartości: dywersyfikacja, przejrzystość, rozwój.
- Ryzyka: zmienność rynku krypto, zależność od innych aktywów.
🔃 Algorytmiczne: eksperymentalna granica, na której czyste projekty upadły katastrofalnie, a nowoczesne hybrydy wciąż się nie sprawdziły.
- Wartości: innowacja, efektywność kapitału, rozwój.
- Ryzyka: spirale śmierci, wadliwe projekty ekonomiczne, błędy w inteligentnych kontraktach.

Jak zawsze, najlepszym sposobem nauki jest spróbować. Możesz nawet zdecydować, że trzymasz kilka różnych stablecoinów.

I pamiętaj, że nie wszystkie stablecoiny w danej kategorii są sobie równe! Zrób własny research, zanim wejdziesz w interakcję z nowym tokenem.

Mamy nadzieję, że ten wpis z Poradnika Odkrywcy, „Zrozumieć stablecoiny”, przypadł ci do gustu.

Nie zapomnij go zebrać, jeśli chcesz mieć własny egzemplarz pod ręką w podróży albo wesprzeć przyszłe treści Bankless Academy. Szerokiej drogi, Odkrywco!

Najczęściej zadawane pytania

Które stablecoiny są najpopularniejsze?

Spojrzenie na czołowe stablecoiny według kapitalizacji rynkowej daje obraz obecnych preferencji rynku, ale to nie jest wskazówka, jak masz się ustawić ani jak bezpieczna byłaby taka pozycja.

Oto lista najlepszych stablecoinów według kapitalizacji rynkowej w czasie rzeczywistym: https://defillama.com/stablecoins

Użytkownicy kryptowalut przy wyborze inwestycji często powołują się na „efekt Lindy'ego”. Mówi on, że im dłużej coś istnieje, tym bardziej można oczekiwać, że przetrwa dalej. Siedemnaście lat historii kryptowalut pokazało, że sprawdza się to tylko czasami.

Gdzie kupić stablecoiny?

Scentralizowane giełdy (CEX) oferują popularne stablecoiny zabezpieczone fiatem (i zwykle własnego, markowego stablecoina), za to innych typów często tam brakuje.

Po stablecoiny zabezpieczone kryptowalutami i algorytmiczne wybierz się na zdecentralizowaną giełdę (DEX) albo skorzystaj z onrampu wbudowanego w portfel, jak „MetaMask Buy”. Więcej o rynkach peer-to-peer znajdziesz w naszej lekcji Zdecentralizowane giełdy.

Jak zarabiać odsetki na stablecoinach?

Część giełd CEX płaci za samo trzymanie stablecoinów na platformie, finansując to z udziału w swoich zyskach, aby zachęcić do korzystania z platformy. Uwaga dla czytelników z USA: zgodnie z GENIUS Act regulowani emitenci stablecoinów nie mogą sami wypłacać odsetek posiadaczom, więc zysk pochodzi wyłącznie od platform zewnętrznych, a dostępność zależy od jurysdykcji.

Odsetki możesz też zarabiać w DeFi, na platformach pożyczkowych niewymagających zaufania. Łączą one pożyczkodawców z pożyczkobiorcami i zarządzają ryzykiem przez zabezpieczenie on-chain oraz inteligentne kontrakty. Pożyczkodawcy stablecoinów mogą osiągać roczne zwroty znacznie wyższe niż w tradycyjnej bankowości, ale gdzie nagroda, tam i ryzyko!

Temat pożyczek zasługuje na osobny wpis Bankless Academy. Jeśli już teraz chcesz wiedzieć więcej, poszukaj informacji o platformach takich jak Aave.com i Curve.fi.

Co się dzieje, gdy stablecoin traci parytet?

Cena rynkowa każdego stablecoina lekko dryfuje wraz z przypływami i odpływami handlu. Przy dużych stablecoinach to zwykle setne części centa powyżej lub poniżej 1 dolara. Takie drobne odchylenia szybko domykają handlowcy korzystający z arbitrażu.

Zdarza się jednak, że stablecoin traci parytet poza bezpieczny, tymczasowy zakres. Nie zawsze jest to trwałe (USDC, marzec 2023), ale bywa (Terra, maj 2022).

Część emitentów stablecoinów zabezpieczonych fiatem, jak USDC, oferuje wykup 1:1 na zwykłego fiata przez swoją stronę. Czy zadziała to w czasie kryzysu, to już inna historia.

Autor

Tetranome jest Project Championem w Bankless Academy i zajmuje się doświadczeniem użytkownika, interfejsem, designem oraz programem nauczania platformy.

Redaktor

Trewkat jest pisarką i redaktorką w BanklessDAO. Interesuje się krypto i NFT, a szczególnie tym, jak najlepiej przekazywać tę wiedzę innym.

Patron

Ten niesponsorowany artykuł jest częścią twojej darmowej edukacji w Bankless Academy. Zbierz artykuł, aby wesprzeć przyszłe treści!